CẢM VÀ NGHĨ (I)

By

 

Bµi th¬ "§îi b¹n"

mét c¸ch nãi vÒ sù hôt hÉng nh©n t×nh

                                                                                                      

lß cao nhum





§îi b¹n


Cöa cao cµng no giã léng

Nhµ réng chØ ®ãi chiÕu hoa

Con ch¸u xa nhµ ng­êi giµ mong b¹n tíi

Mét lêi hÑn m­êi mong chÝn ®îi

§á m¾t chê lôi mÊy mïa m¨ng

Chim kh¸ch m¸ch cuèi v­ên xanh

Cßi xe väng vang ®Çu nói

Ngì lµ b¹n tíi

Ng­êi ®i ng­îc xu«i nh­  suèi

§Çu n¨m lÔ héi §Òn Bê

Cßn l©u míi hÌ cßn xa míi tÕt

§ªm ng­êi giµ mong s¸ng ngµy v¾ng trÎ bi b«

Míi l¾ng tiÕng gµ tr­a nh¶y æ

§· leo lÐt löa c¬m chiÒu

Tai nh­ l¸ ®îi giã reo

M¾t m¶i dâi theo lµn m©y sím

Ngµy mét ngµy hai b¹n ®Õn

Chê mong tíi bÕn vui cöa Êm nhµ

Mïa xu©n ®Çy h­¬ng hoa.

                      ®inh ®¨ng lu­îng

            Bµi th¬ §îi b¹n cña nhµ th¬ §inh §¨ng L­îng ®¨ng b¸o V¨n nghÖ (Héi nhµ v¨n ViÖt Nam) sè 28 ngµy 11 th¸ng 7 n¨m 2009 gi·i bµy mét tr¹ng th¸i t©m lý. T©m tr¹ng nµy tõng xuÊt hiÖn trong th¬ ca cña nhiÒu Èn sÜ. Nh­ng kh¸c víi kÎ sÜ ch¸n ch­êng cuéc sèng bon chen giµnh giËt danh lîi chèn quan tr­êng t×m ®Õn bãng l¸ cuèi v­ên trót bÇu t©m sù ë ®©y lµ t©m tr¹ng cña ng­êi võa tõ n¬i cöa cao nhµ réng b×nh th¶n ung dung trë vÒ vui vÇy víi chiÕu hoa víi mïa m¨ng víi gµ tr­a nh¶y æ víi leo lÐt löa c¬m chiÒu...t­ëng nh­ viªn m·n ®Ó sèng trän kiÕp ®êi. ThÕ mµ lßng ng­êi bçng nh­ r¬i tù do vµo mét kho¶ng kh«ng gian hôt hÉng ch¬i v¬i. Cã thÓ n¬i ®« héi ån · t×nh ng­êi bÞ ch×m lÊp trong ©m thanh n¸o nhiÖt cña tèc ®é ®êi sèng mµ kh«ng cã chç chen ch©n hoÆc lµ xuÊt hiÖn nh¹t nhoµ ®Õn döng d­ng nh­ng ë n¬i lµng quª ªm ¶ khãi lam chiÒu nã l¹i hiÖn h×nh gãc c¹nh s¾c nÐt. ChÝnh lóc nµy ta míi c¶m thÊu tËn ®¸y miÒn t©m t­ cña m×nh. T×nh ng­êi t×nh b¹n gÆp dÞp trçi dËy cuån cuén da diÕt kh«n ngu«i tiÒm Èn bªn trong nhÞp b­íc khoan thai cña ng­êi võa cëi bá chiÕc ¸o c«ng chøc bã chÆt vµ nÆng nÒ. §Êy lµ chiªm nghiÖm cña nhµ th¬ vÒ cuéc ®êi vÒ nh©n t×nh thÕ th¸i.

            Nãi cho c«ng b»ng bµi th¬ §îi b¹n kh«ng cã g× míi mÎ. Ngay c¸i ý t­ëng chñ ®¹o mµ t¸c gi¶ ®Æt ra nh­ trªn còng nhiÒu thi sÜ ®Ò cËp. VËy th× ®iÒu g× ®äng l¹i trong ng­êi ®äc ë bµi th¬ nµy? §äc kü míi nhËn ra hån cèt cña nã chÝnh lµ ©m h­ëng dµn ®Òu chÇm chËm cña nhÞp th¬. T©m t­ ®­îc chuyÓn t¶i qua tõng c©u tõng cÆp c©u nhÈn nha thong dong kh«ng véi v· kh«ng cao trµo. Cã thÓ nãi lèi cÊu tróc thËt ®¾c dông phï hîp víi néi dung bµi th¬ ®Çy t©m tr¹ng. Nh­ng nÕu chØ cã thÕ bµi th¬ ch­a ®ñ Ên t­îng ch­a ®ñ th¨ng hoa. ë ®©y ®ãng gãp quan träng vµo sù thµnh c«ng cßn cã giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷ thi ca. Nhµ th¬ §inh §¨ng L­îng cã thÕ m¹nh vµ ®· nç lùc b¶o tr× chÊt giäng d©n gian d©n téc kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn cïng tri thøc b¸c häc. §iÒu nµy ®· gióp th¬ anh dÔ dµng hoµ nhËp cïng dßng ch¶y chung cña thi ca thêi ®¹i ®ång thêi còng nÝu b¸m bÒn chÆt víi gèc rÔ céi nguån. Th¬ anh phæ cËp réng r·i trong c«ng chóng yªu th¬ ®­îc ng­êi ®äc hÊp thô còng lµ bëi thÕ.

            Cïng víi chÊt giäng rÊt riªng ®ã c¸c thñ ph¸p s¸ng t¸c thi ca truyÒn thèng ®· ®­îc anh ph¸t huy vËn dông kh¸ uyÓn chuyÓn t¹o nªn dÊu Ên s¸ng t¹o ®éc ®¸o cña riªng anh. Thö t×m kiÕm c¸i "chÊt riªng" cña anh trong nh÷ng c©u th¬ sau ®©y: Nhµ réng chØ ®ãi chiÕu hoa "®ãi" chø kh«ng ph¶i lµ mét tõ nµo kh¸c; §á m¾t chê lôi mÊy mïa m¨ng c¸i th­íc ®o thêi gian b»ng "mÊy mïa m¨ng" lµ thñ ph¸p so s¸nh cña th¬ ca d©n gian nh­ng ë ®©y l¹i trë thµnh rÊt riªng kh«ng ph¶i ai còng cã sù liªn t­ëng tr«i ch¶y mét c¸ch tù nhiªn nh­ §inh §¨ng L­îng; Tai nh­ l¸ ®îi giã reo võa lµ h×nh ¶nh võa lµ lèi vÝ von dÝ dám ®äc kü thÊy cã g× ngËm ngïi xa xãt kh¬i lªn sù ®ång c¶m. Vµ cßn nhiÒu c©u th¬ chi tiÕt h×nh ¶nh kh¸c d×u dÞu ©m h­ëng d©n gian lµm m¸t lßng ng­êi th­ëng thøc.

            Nh­ vËy bµi th¬ §îi b¹n cã xuyªn suèt s©u xa cña sîi d©y ý t­ëng cã cÊu tróc chÆt chÏ cña h×nh t­îng tø th¬ cã ®iÒu thó vÞ cña thñ ph¸p sö dông ng«n ng÷ biÓu hiÖn dÔ g× ai còng t¹o ®­îc niÒm rung c¶m víi mét c¸ch nãi riªng kh«ng lÉn nh­ thÕ. 

                                                                        
Thµnh phè Hoµ B×nh mïa thu 2009

    

More...

CẢM VÀ NGHĨ (I)

By

 

Sù vËn ®éng

cña ®éi ngò th¬ Hoµ B×nh

mét n¨m qua

(Bài đọc trong đêm thơ Nguyên Tiêu 2009)


       Mét n¨m 365 ngµy th«i nh­ung còng ®ñ khÐp l¹i mét chu tr×nh sinh në vµ kÕt tô. Mäi sù vËt hiÖn tuîng thiªn nhiªn con ng­êi võa ®i qua vßng tuÇn hoµn thêi gian vµ ngay tõ h«m nay ®· b¾t ®Çu h©n hoan b­íc vµo mét mïa thai nghÐn míi. Th¬ Hoµ B×nh kh«ng n»m ngoµi quy luËt trêi ®Êt ®ã. Nh©n ngµy héi cña nh÷ng ng­êi lµm th¬ yªu th¬ chóng ta cïng nhau ®iÓm l¹i nh÷ng ho¹t ®éng s¸ng t¹o thi ca mét n¨m qua trong ph¹m vi ®Þa giíi tØnh nhµ.

       TiÕp tôc m¹ch ch¶y nh÷ng n¨m tr­íc th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 ®· cã nh÷ng b­íc ®i ®¸ng mõng võa n¸o nøc võa trÇm tÜnh võa kÕt ®äng võa t×m tßi võa ©m Ø nh÷ng vØa than ch­a ph¸t lé võa tr­ng bµy nh÷ng mïa hoa kÕt tr¸i. NÕu ch­a thÓ nãi vÒ nh÷ng g× cßn Êp ñ tiÒm tµng trong mçi t¸c gi¶ th¬ th× chóng ta cã thÓ chung vui víi mét mïa th¬ bung në mu«n s¾c mu«n h­¬ng cña Hoµ B×nh chóng ta.

       Tr­íc hÕt ®ã lµ sù në ré cña c¸c tËp th¬. Trong khu«n khæ t¸c gi¶ lµ héi viªn 7 t¸c gi¶ ®· ph¸t hµnh 7 tËp th¬ kh¸ dµy dÆn vµ ®»m chÝn cã s¾c th¸i giäng ®iÖu. Trong 7 t¸c gi¶ ®ã cã 4 t¸c gi¶ tr×nh lµng t¸c phÈm ®Çu tay. T¸c gi¶ NguyÔn Träng Quúnh vèn cÈn träng trau chuèt n©ng niu tõng c©u th¬ bµi th¬ n¨m 2008 anh míi cho xuÊt b¶n tËp th¬ Lèi hÑn do Nhµ xuÊt b¶n V¨n ho¸ d©n téc Ên hµnh ©u còng lµ "chÇm chËm tíi m×nh" mÆc dï anh ®· cã th©m niªn héi viªn cïng tuæi víi tØnh nhµ t¸i lËp h¬n n÷a tr­íc ®ã anh ®· cã nhiÒu th¬ in trªn b¸o chÝ Trung ­¬ng. T¸c gi¶ Hµ ThÞ Thanh H¶i t­¬i rßng nhuÇn nhÞ víi c¶m xóc tuæi hoa niªn ®Ó nhãm l¹i thµnh tËp GiËn m­a (Nhµ xuÊt b¶n V¨n ho¸ d©n téc). T¸c gi¶ §øc Th¾ng l¹i miªn man víi hoµi niÖm mét vïng quª mét nghÒ ­¬m trång nh÷ng mÇm xanh tri thøc cho ®Êt n­íc qua tËp §an n¾ng (Héi VHNT Hoµ B×nh xuÊt b¶n). Cßn NguyÔn Hång Nhung víi tËp th¬ Ru xanh (Héi VHNT Hoµ B×nh) ®· sím kh¼ng ®Þnh mét con ®­êng th¬ bÒn v÷ng ë phÝa tr­íc.

       Cßn l¹i lµ 3 t¸c gi¶ ®· cã tõ 2 ®Õn 4 tËp th¬ riªng ph¸t hµnh réng r·i. Lª Mai Thao cã thªm tËp VÒ nói (Nhµ xuÊt b¶n Héi nhµ v¨n) ®©y lµ sù tiÕp nèi nh÷ng nhÞp ®iÖu th¬ ®»m th¾m n÷ tÝnh tØnh t¸o t­ duy tõ tËp GiÊc m¬ kh«ng ngñ. H÷u Th«ng chuyªn cÇn víi mét m¶ng trêi riªng ®­a c¶m xóc m×nh t©m sù hån nhiªn ý nhÞ víi trÎ th¬ qua tËp Lîn con ñn Øn (Héi VHNT Hoµ B×nh) sau 2 tËp Gµ trèng choaiSao ThÇn n«ng. §¸ng chó ý lµ tËp th¬ Binh Boong (Nhµ xuÊt b¶n Lao ®éng) cña t¸c gi¶ Bïi ThÞ TuyÕt Mai võa ®­îc gi¶i th­ëng cña Héi V¨n häc-NghÖ thuËt c¸c d©n téc thiÓu sè ViÖt Nam. §©y thùc sù lµ tËp th¬ bËt tréi trªn nÒn th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 bëi phong c¸ch s¸ng t¹o ®Æc s¾c cña nã. Mét ®iÖu th¬ hiÖn ®¹i nhuÇn nhuyÔn víi giäng ca d©n gian vót lªn trªn nÒn t¶ng c¸c ®Þa tÇng v¨n ho¸ d©n téc M­êng. Cã thÓ nãi 7 tËp th¬ trªn ®· gãp phÇn quan träng vµo thµnh tùu chung cña nÒn th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 còng nh­ kh¼ng ®Þnh sù nç lùc s¸ng t¹o cña tõng t¸c gi¶ ®ang cßn bËn bÞu víi nh÷ng c«ng viÖc trªn nhiÒu lÜnh vùc ngµnh nghÒ.

       Nh÷ng bµi th¬ lÎ cña c¸c héi viªn còng tiÕp tôc bung në trªn c¸c mÆt b¸o t¹p chÝ c¶ Trung ­¬ng vµ ®Þa ph­¬ng. Trªn c¸c mÆt b¸o t¹p chÝ Trung ­¬ng ®· xuÊt hiÖn nhiÒu h¬n dµy h¬n chøng minh sù v­¬n tíi mÆt b»ng th¬ c¶ n­íc cña c¸c t¸c gi¶ Hoµ B×nh. Bïi ThÞ TuyÕt Mai §inh §¨ng L­îng cã chïm th¬ ®¨ng b¸o V¨n nghÖ Lª Va NguyÔn Hång Nhung cã th¬ in b¸o Qu©n ®éi nh©n d©n NguyÔn Träng Quúnh cã th¬ in b¸o V¨n nghÖ vµ V¨n nghÖ trÎ NguyÔn TÊn ViÖt Lß Cao Nhum cã chïm th¬ ®¨ng t¹p chÝ Nhµ v¨n t¹p chÝ Th¬ t¹p chÝ V¨n nghÖ Qu©n ®éi vµ b¸o V¨n nghÖ. Ngoµi ra c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng ë Trung ­¬ng cßn dµnh trang dµnh ch­¬ng tr×nh giíi thiÖu t¸c gi¶ t¸c phÈm th¬ c¸c t¸c gi¶ Hoµ B×nh nh­: Giíi thiÖu ch©n dung nhµ th¬ Bïi ThÞ TuyÕt Mai trªn b¸o V¨n nghÖ trß chuyÖn pháng vÊn nhµ th¬ Lß Cao Nhum vµ nhµ th¬ Bïi ThÞ TuyÕt Mai trªn ch­¬ng tr×nh v¨n nghÖ §µi tiÕng nãi ViÖt Nam b¸o V¨n nghÖ trÎ giíi thiÖu tËp th¬ GiËn m­a cña t¸c gi¶ trÎ Hµ ThÞ Thanh H¶i giíi thiÖu th¬ Lª Va trªn Vietnamnet v.v... Còng trong n¨m 2008 t¸c gi¶ NguyÔn TÊn ViÖt Lª Va NguyÔn Anh N«ng ®· ®¹t 1 gi¶i nhÊt vµ 2 gi¶i ba trong cuéc thi th¬ viÕt vÒ nh÷ng vÊn ®Ò x· héi do Bé V¨n ho¸ ThÓ thao vµ Du lÞch tæ chøc.

       C¸c t¸c gi¶ héi viªn th¬ cßn lµ nßng cèt gi÷ v÷ng chÊt l­îng cho trang th¬ b¸o V¨n nghÖ Hoµ B×nh. B¸o V¨n nghÖ cña Héi ta lµ diÔn ®µn chung cña giíi v¨n nghÖ sÜ vµ c«ng chóng yªu v¨n häc nghÖ thuËt tØnh nhµ giíi thiÖu nh÷ng bµi th¬ míi nh»m ph¸t hiÖn tµi n¨ng mÆt kh¸c phÊn ®Êu kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l­îng th«ng qua c¸c s¸ng t¸c. C¸c t¸c gi¶ th¬ lu«n cã mÆt ®¸p øng c¸c yªu cÇu ®ã gãp phÇn t¹o sù bÒn v÷ng cho chuyªn trang th¬ b¸o v¨n nghÖ cña Héi. §ã lµ t¸c gi¶ Bïi V¨n Du«i Lª Va Lª Mai Thao H÷u Th«ng §inh §¨ng L­îng NguyÔn Hång Nhung NguyÔn Träng Quúnh Ph¹m Huy §Þnh Lª Xu©n S¬n NguyÔn Kim Cóc NguyÔn TÊn ViÖt Bïi ThÞ Ng©n Hµ ThÞ Thanh H¶i TrÇn Quèc Dòng Nhan Sinh Lª Thanh Hång §øc Th¾ng TrÇn Ngäc L©m NguyÔn Chung L­¬ng NguyÔn Anh N«ng Bïi Thiªn V¨n v.v...

       Bªn c¹nh nh÷ng t¸c gi¶ th¬ héi viªn Héi VHNT Hoµ B×nh cßn cã lùc l­îng hïng hËu nh÷ng ng­êi lµm th¬ yªu th¬ nhãm lªn tËp hîp nhau l¹i trong c¸c C©u l¹c bé th­êng xuyªn gÆp gì sinh ho¹t trao ®æi phæ biÕn th¬ cña m×nh b»ng nhiÒu h×nh thøc d­íi sù b¶o trî cña nhiÒu c¬ quan tæ chøc x· héi. Ngoµi c¸c C©u l¹c bé th¬ trùc thuéc c¸c Ban chñ nhiÖm H­u trÝ Ng­êi cao tuæi Chi nh¸nh th¬ ViÖt Nam t¹i c¸c c¬ së gÇn ®©y Trung t©m V¨n ho¸ th«ng tin tØnh ®· b¶o trî cho ra ®êi C©u l¹c bé th¬ §µ Giang. B­íc ®Çu C©u l¹c bé th¬ §µ Giang ®· cã nh÷ng b­íc vËn ®éng ®¸ng mõng nh­: Giao l­u th¬ t¹i Tr­êng THCS x· M«ng Ho¸ (Kú S¬n) xuÊt b¶n tËp th¬ ®Çu tiªn cña C©u l¹c bé.

       Víi khu vùc c¸c c©u l¹c bé th¬ toµn tØnh nhiÒu t¸c gi¶ ®· cã tËp th¬ riªng xuÊt b¶n nh­ NguyÔn H÷u §¨ng §ç ViÕt TuyÓn Tèng §øc Ph¸t NguyÔn V¨n Ninh vµ hÇu hÕt c¸c thµnh viªn c¸c c©u l¹c bé ®· in chung trong nhiÒu tËp th¬ nh­: T×nh s«ng B«i Th¬ Ch¨m M¸t... MÆc dï th¬ khu vùc nµy cßn thiªn vÒ phong trµo thiªn vÒ ngîi ca Ýt chó ý trau chuèt nghÖ thuËt cÊu tø ng«n ng÷ biÓu c¶m h×nh t­îng th¬ ca nh­ng ®· ¸nh lªn nh÷ng c©u th¬ ®¸ng nhí nh÷ng bµi th¬ ®¹t tÝnh hoµn mü vÒ cÊu tróc tiªu biÓu nh­ th¬ cña NguyÔn H÷u §¨ng vµ §ç ViÕt TuyÓn.

       L­ít qua c¸c ®Þa h¹t nh­ trªn ®Ó kh¸i qu¸t vÒ sù vËn ®éng cña ®éi ngò th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 chóng ta thÊy râ th¬ Hoµ B×nh ®ang tiÕp tôc chuyÓn ®éng theo chiÒu s©u vµ chiÒu réng. Mét sè t¸c gi¶ ngµy cµng béc lé c¸ tÝnh b¶n s¾c kh¼ng ®Þnh sù ph¸t triÓn cña n¨ng lùc s¸ng t¹o nh­ Lª Va NguyÔn Kim Cóc H÷u Th«ng Lª Mai Thao ... VÒ t¸c phÈm dÉu cßn hiÕm hoi nh­ng ®· cã nh÷ng gi¶i th­ëng Quèc gia. §©y lµ c¸i m¹nh vÒ th¬ vµ ®éi ngò lµm th¬ n¨m qua. Tuy nhiªn khi ®éi ngò t¨ng thªm vÒ l­îng th× th¬ ch­a cã mÊy kh¶ quan vÒ chÊt. MÊy ®iÓm m¹nh võa nh¾c ®Õn ë trªn thùc ra nã ®· cã c¬ së tõ nhiÒu n¨m tr­íc. V× vËy nÕu nh×n nhËn tõ gãc nµy ta thÊy th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 lµ giÉm ch©n t¹i chç tiÕn b­íc lªn mÆt b»ng th¬ c¶ n­íc cßn rôt rÌ khiªm tèn. §ã ®©y trªn trang th¬ b¸o V¨n nghÖ Hoµ B×nh cßn ®Ó lät mét sè bµi th¬ d­íi møc trung b×nh ý t­ëng vôn vÆt hoÆc kh«ng râ thiÕu t×m tßi h×nh t­îng cÊu tø vµ kh¸i qu¸t.

       DÉu sao th× chóng ta còng ®· cã nÒn cã ®éi ngò h¬n n÷a trong mçi t¸c gi¶ chóng ta ®· tiÒm tµng n¨ng lùc s¸ng t¹o c¶m høng v« biªn vµ kh«ng nhôt chÝ dÊn th©n vµo con ®­êng s¸ng t¹o thi ca mét bé m«n nghÖ thuËt ng«n tõ ®Çy quyÕn rò vµ c¸i ®Ých lu«n lu«n ë phÝa bªn kia ghÒnh th¸c. Chóc c¸c thi h÷u v­ît th¸c thµnh c«ng.




Nhà thơ Lò Cao Nhum (trái) và nhà thơ Nguyễn Tấn Việt trong ngày hội thơ Việt Nam tại Văn Miếu Quốc Tử giám (Nguyên tiêu Kỷ sửu).

 

          

More...

Chia sẻ hoa sen

By

 


Chia sÎ hoa sen

            cña  Lß  Cao  Nhum
                                                                                      
Bít ®i mét ¸nh m¾t kú thÞ
                                                                                                                  
T¨ng thªm mét tia hy väng

 

1. Bi kÞch mét lµng nghÌo

            Tin anh T. èm ®i viÖn råi chÕt ®· g©y hoang mang cho c¶ lµng §¸ B¹c. X­ua nay bÖnh råi chÕt nhanh chãng nh­ lµ ®ét tö th× còng chuyÖn b×nh th­êng trong thiªn h¹. §iÒu lµm ng­uêi d©n §¸ B¹c bµng hoµng l¹i kh¸c. Êy lµ c¸i tin tõ phßng xÐt nghiÖm bÖnh viÖn lan ra. Nh÷ng triÖu chøng c¨n bÖnh cña T. k¤ng B¹ch V¨n Viªn tr­ëng xãm §¸ B¹c chñ nhiÖm CLB "Cïng chia sÎ".h«ng thÓ lµm c¸c b¸c sÜ yªn lßng. Hä ®· xÐt nghiÖm vµ kÕt qu¶ ®óng nh­ dù ®o¸n. Anh T. nhiÔm HIV  chuyÓn sang giai ®o¹n cuèi cña AIDS. §­¬ng nhiªn vî con T. còng ph¶i xÐt nghiÖm sau ®ã lµ nh÷ng chuçi ngµy chªnh chao bªn bê tuyÖt väng cßn d©n t×nh lµng §¸ B¹c vµ vïng xung quanh th× lu«n bÞ ¸m ¶nh mét nçi kinh hoµng.

            C¬n b·o ®en sî h·i lo ©u phÊp pháng ¨n kh«ng vµo lµm kh«ng ra bao trïm lªn mäi nãc nhµ. Anh T. lµ lùc ®iÒn chÝnh cèng b¾p ch©n b¾p tay cuån cuén ch©n chÊt vµ ham viÖc yªu vî th­¬ng con nh­ mäi ®µn «ng lµng §¸ B¹c yªn lµnh. ThÕ mµ sau chuyÕn ®i lµm vµng ë Ph­íc S¬n §µ N½ng vÒ liÒn ®æ bÖnh. Ban ®Çu lµ ho khã thë. Sau lµ buån n«n chãng mÆt kh« miÖng kh« da. O¸i o¨m thay hÇu hÕt anh em ®i lµm vµng §µ N½ng ®Òu m¾c nh÷ng triÖu chøng nh­ vËy. Mµ Ýt ái g× ®©u 42 ng­êi giµ cã trÎ cã cña mét lµng kh«ng ®Çy 400 d©n cïng hß nhau ®i mét ®ît cïng vÒ mét ngµy.

            §¸ B¹c lµ mét xãm nhá n»m ë vÞ trÝ phÝa nam cuèi x· Liªn S¬n huyÖn L­¬ng S¬n tØnh Hoµ B×nh kh«ng qu¸ xa trung t©m huyÖn lþ vµ gÇn con ®­êng Hå ChÝ Minh. T¸m m­¬i hé ¨n tr«ng vµo 14 ha ruéng lóa. Ngoµi ra lµ mét Ýt rõng x¸c x¬ mét Ýt v­ên cßi cäc ng« khoai s¾n. ë ®©y cã häc nghÒ m©y tre ®an nh­ng bÊp bªnh thu nhËp. Theo con sè cña «ng tr­ëng xãm cung cÊp th× §¸ B¹c chØ cã 3 hé nghÌo 20% hé kh¸ cßn l¹i lµ c¸c hé trung b×nh. Tuy nhiªn theo kh¶o s¸t riªng cña t«i sè hé trung b×nh kia míi lµ ®iÒu ®¸ng nãi. Hä cã thÓ ®ñ ¨n quanh n¨m cã tivi võa tói tiÒn cã xe m¸y Ýt tiÒn nh­ng vèn liÕng tÝch luü ®Ó më mang ph¸t triÓn th× nhµ nµo còng gièng nhµ nµo lu«n lu«n thiÕu thèn. §Õn thêi ®iÓm 2008 xãm §¸ B¹c ch­a cã con em nµo theo häc ®¹i häc. Trong mu«n vµn lý do th× cã lý do kinh niªn lµ bè mÑ kh«ng lo næi tiÒn häc. Ng­êi d©n ë ®©y cßn ph¶i vËt lén víi cuéc sèng víi tr¨m ph­¬ng ngµn kÕ sinh nhai míi cã thÓ tho¸t ra vßng luÈn quÈn cña tËp qu¸n lµm ¨n ®éc canh.

            H¬n bèn chôc ®µn «ng khoÎ m¹nh nguån lùc lao ®éng chÝnh cña xãm ®· ®i theo tiÕng mêi gäi cña niÒm kh¸t khao gi¶i tho¸t cuéc sèng bÕ t¾c Ýt ra lµ vÒ kinh tÕ. Hä ®©u cã ngê r»ng ngµy ra ®i Êy l¹i lµ ®Þnh mÖnh cña chÝnh hä vµ cña lµng §¸ B¹c. Chñ "b­ëng" dÉn hä ®i ®­a hä vµo rõng s©u nói th¼m l¹ n­íc l¹ c¸i ngµy ®µo hÇm chui s©u vµo lßng ®Êt gÆp vØa ®Êt cã vµng th× moi kÐo lªn mÆt ®Êt nghiÒn sµng ®·i lÊy vµng cho chñ chñ sÏ tr¶ cho hä 500 ngµn ®ång mét th¸ng cïng ba b÷a ¨n no ®ñ t¹i b·i nh÷ng t­ëng mét n¨m hä sÏ tÝch cãp ®­îc 5-6 triÖu göi vÒ cho vî con. Víi søc vãc vµ b¶n chÊt n«ng d©n hä chØ biÕt hïng hôc lµm c«ng chiÒu ¨n tèi ngñ kh«ng va ch¹m kh«ng giao tiÕp kh«ng ch¬i bêi mÆc dï ë c¸i thÕ giíi tù do tuyÖt ®èi nh­ b·i vµng mäi sù c¸m dç ngät th¬m lu«n bµy ra tr­íc mÆt.

            Anh em ®i lµm vµng hÇu hÕt n»m trong ®é tuæi 18 ®Õn 40 vµ còng hÇu hÕt ch­a mét lÇn ®i xa. Vµo b·i vµng Ph­íc S¬n ¨n l¸n ngñ l¸n mµ l¸n tr¹i ë b·i vµng th× coi nh­ lÊy ®Êt lµm chiÕu lÊy s­¬ng lµm ch¨n n­íc ¨n tr«ng vµo vòng n­íc ®ôc ngÇu v× ®·i vµng ban ®ªm bïn t¹m l¾ng xuèng ®¸y. Ng­êi ta dïng b¸t khÏ g¹n móc lÊy phÇn n­íc máng m¶nh trªn c¸i phÇn bïn l¾ng sÒn sÖt mµ röa r¸y mµ ®un nÊu. Thø c«n trïng "th©n thiÖn" nhÊt víi con ng­êi lµ muçi v¾t. S¸ng ra nh÷ng con muçi con v¾t lÆc lÌ bông c¨ng m¸u ng­êi b¸m ®Çy m¸i l¸n. T¾m röa ë ®©y ®­îc coi lµ sù xa xØ thõa th·i lµm ®ám cña tiÓu th­ kh«ng cÇn thiÕt cã mÆt. Vµ ®i "toalÐt" th× «i th«i b¹ ®©u còng tiÖn cïng víi l¸ c©y rõng. KhÝ hËu rõng ró céng víi ®iÒu kiÖn sèng nh­ vËy ®· lµ c¬ héi tèt nhÊt ®Ó "bän sèt rÐt rõng Tr­êng S¬n" thõa c¬ tÊn c«ng vµo c¸c vÞ kh¸ch l¹ ho¾c tõ phÝa B¾c vµo. Mét lo¹t anh em run lªn bÇn bËt c¸c l¸n l¸ run lªn bÇn bËt trong sù thê ¬ bµng quang l¹nh lïng cña b·i vµng. Nguy c¬ th©m hôt lao ®éng ®· lµm "®éng t©m" chñ "b­ëng". H¾n göi tiÒn ra §µ N½ng mua thuèc tiªm kh¸ng sinh chèng sèt rÐt cho anh em. Hµng tr¨m thËm chÝ hµng ngh×n ng­êi ®· ®­îc sù "quan t©m" cña chñ "b­ëng" tiªm cho thø thuèc Êy trªn mét mòi kim tiªm. Mòi kim tiªm kh«ng ®­îc khö trïng th× chí l¹i cßn ®­îc mµi d­íi ®¸y b¸t khi kh«ng cßn s¾c n÷a. Tai ho¹ trïm xuèng sè phËn hµng ngh×n ng­êi tõ chiÕc mòi kim tiªm cïn nµy. ë b·i vµng ng­êi ta cßn l¹ g× tÖ n¹n ma tuý m¹i d©m. Mµ gäi c¸i tõ "tÖ n¹n" ë b·i vµng nghe míi l¹c lâng lµm sao tõ nµy chØ thÝch hîp ®¾c ®Þa n¬i cã cuéc sèng trong lµnh cã phong trµo "Toµn d©n ®oµn kÕt..." mµ th«i. ChiÕc kim tiªm cïn Êy c¸i vËt v« tri v« gi¸c Êy ®· v« t×nh truyÒn HIV tõ bän nghiÖn hót bän m¹i d©m ë b·i vµng sang d©n lµnh d©n lao ®éng thuÇn tuý. H¬n bèn chôc anh em §¸ B¹c cïng bÞ sèt rÐt cïng bÞ tiªm chung mét mòi kim tiªm cïn vµ cïng nguy c¬ l©y nhiÔm tõ bèi c¶nh trí trªu nh­ vËy.

            Trë l¹i víi bÇu trêi u ¸m cña lµng §¸ B¹c ngµy Êy c¬n b·o ®en cßn tiÕp tôc vÇn xoay lËt xíi mäi ngâ ng¸ch t©m can ng­êi d©n. Ng­êi d©n ë ®©y ®i tõ nçi hoang mang sî h·i chuyÓn sang tuyÖt väng cao ®é. T«i sÏ kh«ng nh¾c nhiÒu ®Õn th¶m c¶nh cña lµng cña nhiÒu gia ®×nh nh­ng tr­êng hîp gia ®×nh T. th× qu¶ lµ n¹n nh©n ®iÓn h×nh cña c¬n b·o ®¹i dÞch. L­ìi h¸i tö thÇn ®· c­íp ®i hai bè con T. cßn l¹i vî còng bÞ qu¨ng quËt lªn bê xuèng ruéng bao n¨m nay bëi c¨n bÖnh qu¸i ¸c l©y tõ chång. Nguy c¬ tuyÖt diÖt mét gia ®×nh l¶ng v¶ng trªn bÇu trêi §¸ B¹c.

            Khi c¬n b·o ®en Êy ch­a tan th× mét c¬n b·o kh¸c ®æ bé tiÕp vµo lßng ng­êi d©n c­êng ®é vµ hËu qu¶ gÊp ®«i nã lµm x¬ x¸c câi lßng c¶ ng­êi lµnh vµ ng­êi bÖnh. Ng­êi lµnh lµ nh÷ng ng­êi th©n cËn m¸u mñ th©n cËn l¸ng giÒng lµng xãm hä hµng b¹n bÌ th«ng gia. NghÜa lµ b×nh th­êng gÆp nhau hä cã thÓ tay b¾t mÆt mõng «m h«n uèng chung chÐn n­íc cÇm chung ®«i ®òa ®¾p chung tÊm ch¨n t¾m chung dßng suèi. Nh­ng c¸i sù bÊt th­êng ®æ xuèng §¸ B¹c th× hä kh«ng cßn nh­ thÕ n÷a. Ng­êi lµnh Êy biÕt nh÷ng ng­êi th©n cña m×nh bÞ nhiÔm hoÆc nghi nhiÔm HIV th× t×nh th©n quay ngo¾t l¹i víi th¸i ®é coi th­êng lµm mÊt thÓ diÖn hay kh«ng t«n träng ng­êi th©n n÷a. Hä xa l¸nh ph©n biÖt trõng ph¹t phØ b¸ng h¹n chÕ mäi quyÒn con ng­êi cña ng­êi bÖnh bá mÆc ng­êi bÖnh gi÷a trêi khuya s­¬ng giã. Ng­êi bÖnh chØ biÕt mÆc c¶m vµ tuyÖt väng. C¬n b·o kú thÞ vµ ph©n biÖt ®èi xö còng cã nguy c¬ tuyÖt diÖt c¶ mét truyÒn thèng ®¹o lý t×nh lµng nghÜa xãm t×nh nghÜa vî chång t×nh cha con t×nh chó ch¸u... ë c¸i lµng §¸ B¹c nhá bÐ nµy.

            Cøu lÊy con ng­êi cøu lÊy §¸ B¹c lµ tiÕng gäi l­¬ng tri. ¸nh s¸ng Êm ¸p b¾t ®Çu däi ®Õn tõ mét tia löa nhá mét kh¸t väng sèng mét g¾ng gái nÝu kÐo cuéc sèng cña chÝnh nh÷ng n¹n nh©n thª th¶m nhÊt.

2. Chia sÎ hoa sen

            ChÞ §Æng ThÞ Q. sinh n¨m 1975 lµ vî anh T. cã lÞch sö x©y dùng gia ®×nh kh¸ phøc t¹p. ChÞ lÊy chång vµ sinh con chång chÕt trong mét vô néi téc ®©m chÐm nhau. GÆp T. mét ng­êi võa ly h«n vµ còng ®· tõng lµm bè chÞ sang ®ß b­íc n÷a khi T. ch­a cã biÓu hiÖn g× vÒ søc khoÎ. Hai ng­êi cã víi nhau mét con chung. Mét cuéc sèng gia ®×nh míi hoµ hîp c¶m th«ng chia sÎ b×nh lÆng tr«i ®i cho ®Õn ngµy anh T. vËt v· víi c¨n bÖnh ®· chuyÓn sang giai ®o¹n cuèi. Råi chång chÕt con chung chÕt chÞ còng b­íc vµo ng­ìng tö khi biÕt m×nh bÞ l©y nhiÔm. C¨n bÖnh hµnh h¹ tinh thÇn suy sôp ®Õn tËn ®¸y th¼m nhÊt chÞ chØ cßn lµ mét c¸i th©y da bäc x­¬ng víi con m¾t l¸o l¬ ®ê ®Én n»m bÑp dÝ trªn gi­êng chê ngµy tho¸t tiªn. Nh­ mét linh d­îc Tr¹m y tÕ x· vµo cuéc lµm cho chÞ dÇn dÇn håi søc.

            ChÞ võa ®i lµm ®ång vÒ. T«i ngì kh«ng thÓ tin ®­îc khi ®· nghe tr­íc nh÷ng lêi «ng tr­ëng xãm nãi vÒ chÞ. Tr«ng søc vãc c¬ thÓ thÕ nµy cã lÏ ch¼ng ai nghÜ ®Êy lµ mét bÖnh nh©n ®Æc biÖt. Lêi hái th¨m cña t«i vÒ søc khoÎ vÒ t×nh c¶nh gia ®×nh ®· v« t×nh kh¬i nh÷ng dßng n­íc m¾t l¨n dµi trªn m¸ chÞ. Nh­ng khi t«i nh¾c ®Õn nhãm "B¹n gióp b¹n" chÞ bçng t­¬i tØnh trë l¹i ho¹t miÖng ®Õn nång nhiÖt. ChÞ kÓ r»ng: Em muèn sèng muèn lµm viÖc ®Ó sèng cã Ých cho x· héi n÷a. C«ng to viÖc c¶ ®· cã nhiÒu ng­êi giái ng­êi lµnh lµm råi. Cßn viÖc ch¨m sãc nh÷ng n¹n nh©n HIV nh­ chÞ th× ch¾c g× hä ®· m¹nh ch©n b¹o tay. ThÕ lµ em ®Ò xuÊt ý nghÜ nµy víi hai anh NguyÔn V¨n Th. vµ NguyÔn V¨n Kh. còng lµ n¹n nh©n c¨n bÖnh nh­ng vÉn khoÎ vµ ®i lµm b×nh th­êng. Hai anh ®· sèt s¾ng ®ång ý mét c¸ch kh«ng ngê bëi em vÉn cã ý nghÜ mÆc c¶m thiÕu tù tin r»ng hai anh sÏ tr¶ lêi "Th©n m×nh cßn kh«ng lo næi". ThÕ lµ chóng em cã kÕ ho¹ch hµng ngµy hµng tuÇn ®i th¨m tõng bÖnh nh©n trß chuyÖn ®éng viªn cïng nhau ®i xÐt nghiÖm ®Ó biÕt mµ phßng tr¸nh cho nh÷ng ng­êi th©n trong gia ®×nh vµ lµng xãm th¨m nh÷ng bÖnh nh©n nÆng giÆt giò quÇn ¸o ch¨n mµn bãn c¬m ®æ b« lau ng­êi... Tr­êng hîp cã bÖnh nh©n chÕt ng­êi b×nh th­êng hä sî ®ông ch©n ®ông tay ngay c¶ khiªng ®i hä còng ng¹i th× chóng em lµ nh÷ng ng­êi xung phong vµo "®ông ch¹m" nhiÒu nhÊt cho ®Õn khi xong xu«i huyÖt mé. ViÖc lµm cña chóng em tuy nhá nh­ng ®· g©y thiÖn c¶m cho c¶ lµng x· xo¸ dÇn nh÷ng ¸nh m¾t kú thÞ nh÷ng ph©n biÖt ®¸ng buån cña céng ®ång.

            ChÞ c­êi rÊt t­¬i nãi víi t«i: "B¸c tr­ëng xãm ®©y lµ ng­êi rÊt hiÓu chóng em ®éng viªn ñng hé chóng em nhiÒu l¾m chÝnh b¸c Êy ®Æt tªn cho nhãm em lµ nhãm B¹n gióp b¹n ®Êy". T«i bçng vui l©y vµ thÝch thó c¸i ý t­ëng s¸ng t¹o ®Ëm tÝnh nh©n v¨n cña hai ng­êi.

            Ngay viÖc ®Æt tªn nhãm còng cã chuyÖn ®Ó nãi. Nhãm "B¹n gióp b¹n" ho¹t ®éng tù nguyÖn vµ ®éc lËp ®­îc kho¶ng ba n¨m g× ®ã th× «ng tr­ëng xãm B¹ch V¨n Viªn ®­îc mêi ®i dù héi nghÞ ë tØnh nh©n ngµy ThÕ giíi phßng chèng HIV n¨m 2005. §­îc ph¸t biÓu t¹i héi nghÞ «ng cã c¬ héi ®Ò xuÊt mét ý t­ëng nh©n v¨n kh¸c ®· Êp ñ bÊy l©u ®ã lµ n©ng cÊp nhãm "B¹n gióp b¹n" lªn thµnh c©u l¹c bé víi c¸i tªn "C©u l¹c bé nh÷ng ng­êi nhiÔm HIV". Héi nghÞ vç tay rµo rµo h­ëng øng. TØnh chÊp thuËn. Héi Liªn hiÖp phô n÷ Hoµ B×nh cã v¨n b¶n chÝnh thøc víi c¸i tªn tÕ nhÞ vµ bao hµm h¬n "C©u l¹c bé cïng chia sÎ". ThÕ lµ nhãm cña chÞ Q. kh«ng cßn lÎ loi n÷a. Nh÷ng ng­êi lµm ®¬n xin tham gia sinh ho¹t c©u l¹c bé ngµy cµng nhiÒu kh«ng chØ riªng §¸ B¹c mµ cßn cã c¸c thµnh viªn ë tËn xãm Liªn Khuª Gß MÌ cïng x·. Thµnh viªn C©u l¹c bé kh«ng ph©n biÖt ng­êi lµnh ng­êi bÖnh tham gia sinh ho¹t cèt ®éng viªn nhau tuyªn truyÒn cho nhau nh÷ng hiÓu biÕt vÒ c¨n bÖnh thÕ kû xem s¸ch ®äc b¸o chiÕu b¨ng tra cøu tµi liÖu chuyªn ®Ò trao ®æi kinh nghiÖm phßng chèng trong gia ®×nh. DÜ nhiªn víi quy m« ho¹t ®éng nµy «ng tr­ëng xãm ®­îc bÇu lµm chñ nhiÖm C©u l¹c bé. §Õn n¨m 2008 do ®­êng s¸ vµ nhu cÇu kh¸c n÷a hai xãm Liªn Khuª vµ Gß MÌ xin t¸ch lµm C©u l¹c bé riªng víi 20 thµnh viªn do «ng tr­ëng xãm NguyÔn V¨n Nam lµm chñ nhiÖm lÊy tªn lµ "C©u l¹c bé Hoa sen".

            Cã C©u l¹c bé con ng­êi trë l¹i th©n thiÖn h¬n. Ng­êi ta kh«ng ng¹i ngÇn khi ngåi tiÕp chuyÖn hay ¨n uèng nh­ tr­íc n÷a bëi nhiÒu ng­êi ®· hiÓu biÕt h¬n vÒ HIV vµ nh÷ng con ®­êng l©y truyÒn vµ kh«ng l©y truyÒn. Cã C©u l¹c bé ng­êi ta yªu th­¬ng nhau h¬n sèng tr¸ch nhiÖm víi nhau h¬n vµ còng ®ång lßng biÕt c¸ch phßng ngõa cho nhau h¬n. Anh TrÇn §øc Ph. ë xãm Liªn Khuª kÓ thËt víi t«i nh­ lµ nãi vui: "Vî t«i lµ §ç ThÞ H. sinh n¨m 1979 ®i xÐt nghiÖm kh«ng ph¸t hiÖn nhiÔm con còng thÕ t«i mõng qu¸ kiªn quyÕt ph¶i cã biÖn ph¸p an toµn cho vî con. §Çu gi­êng t«i lóc nµo còng cã 100 bao cao su khi quan hÖ víi vî t«i ph¶i lång hai bao cho ch¾c. Vî ph¶i khoÎ ®Ó cßn nu«i con cho t«i chø".

            Cã C©u l¹c bé d­êng nh­ nã trë thµnh t©m ®iÓm cña t×nh th­¬ng thùc sù chø kh«ng ph¶i lµ th­¬ng h¹i. NhiÒu tæ chøc ®oµn thÓ l·nh ®¹o c¸c cÊp ®· trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp ®Õn víi C©u l¹c bé. Héi Liªn hiÖp phô n÷ tØnh Trung t©m y tÕ dù phßng thuéc Së y tÕ Dù ¸n Vie 05 cña tæ chøc UNFPA... ®· lµ nh÷ng ng­êi b¹n sím chiÒu gÇn gòi h¬n lµ nh÷ng ®èi t¸c h­íng dÉn tuyªn truyÒn tµi trî vËt chÊt. NhiÒu tæ chøc n­íc ngoµi cã ®¹i diÖn t¹i ViÖt Nam còng cã nh÷ng ®éng th¸i tÝch cùc nh­ hç trî tµi chÝnh ph¸t tµi liÖu chuyªn ®Ò nh­ tæ chøc AED ch¼ng h¹n. Tæ chøc nµy cã dù ¸n SMART WorK vÒ AIDS vµ søc khoÎ céng ®ång (COACH) thuéc ViÖn hµn l©m ph¸t triÓn gi¸o dôc (AED) ®­îc tµi trî bëi Bé Lao ®éng Hoa Kú vµ ch­¬ng tr×nh cøu trî khÈn cÊp cña Tæng thèng Hoa Kú cho phßng chèng HIV / AIDS theo tho¶ thuËn hîp t¸c.

            C¶ hai C©u l¹c bé Chia sÎ vµ Hoa sen ®­îc céng ®ång lµng xãm nh­êng Nhµ v¨n ho¸ lµm trô së sinh ho¹t ®Þnh kú hµng th¸ng. Ph­¬ng tiÖn sinh ho¹t còng ®­îc trang bÞ kh¸ c¬ b¶n nh­ bµn ghÕ ph«ng mµn loa ®µi micr« cã thÓ biÓu diÔn diÔn thuyÕt h¸t Karaokª vµ nh÷ng tñ s¸ch b¨ng ®Üa. BÖnh nh©n thµnh viªn cña c¶ hai C©u l¹c bé ®­îc quan t©m nhiÒu h¬n vÒ th¨m kh¸m ®Þnh kú ph¸t thuèc kh«ng mÊt tiÒn. Nhê cã nh÷ng viªn thuèc Êy mµ nhiÒu bÖnh nh©n thËp tö nhÊt sinh ®· trë l¹i sung søc hä ®· ®i phô x©y tËn L­¬ng S¬n ®i häc nghÒ may c«ng nghiÖp tËn Hµ Néi hoÆc ra ®ång cÊy gÆt b×nh th­êng nh­ nh÷ng ng­êi b×nh th­êng nh­ tr­êng hîp chÞ Q.

            T«i ®Õn th¨m mét gia ®×nh cã hai anh em trai cïng ®i lµm vµng vµ cïng bÞ l©y nhiÔm. C¶ hai anh em ®Òu cã vî vµ cïng cã con g¸i ba tuæi. Trí trªu vµ ®au lßng h¬n n÷a lµ c« vî trÎ còng bÞ l©y tõ chång. Hai bÐ g¸i ba tuæi bi b« hån nhiªn chóng ®©u biÕt r»ng mét ngµy tai ho¹ sÏ gi¸ng xuèng sè phËn cha mÑ chóng vµ c¶ t­¬ng lai cña chóng ®· gi¨ng s½n nh÷ng ng¶ ®­êng mê mÞt. Hai cÆp vî chång trÎ trß chuyÖn víi t«i nhiÒu t©m sù vµ còng thÓ hiÖn quyÕt t©m chèng chäi c¨n bÖnh ®Õn cïng ®Ó kÐo dµi sù sèng. Lµ nh÷ng thµnh viªn tÝch cùc trong ho¹t ®éng C©u l¹c bé trong khi gia ®×nh vÉn n»m trong diÖn hoµn c¶nh ®Æc biÖt khã kh¨n nªn ®­îc c¬ së giíi thiÖu ®Ó Héi ch÷ thËp ®á hç trî 19 triÖu  ®ång x©y nhµ thay thÕ cho ng«i nhµ cò ®· qu¸ r¸ch n¸t cña vî chång ng­êi em trai. T«i ®Õn ®óng ngµy hai anh em võa ®æ xong mãng nÒn. G¹ch c¸t ®· tËp kÕt ®ñ vµ Ên ®Þnh cuèi th¸ng 11 sÏ x©y xong nhµ. Nh×n nÒn mãng læn nhæn ®Êt ®¸ t­¬i míi võa ®µo lªn t«i c¶m kÝch mét minh chøng vÒ sù quan t©m cña céng ®ång mµ ®¹i diÖn lµ Héi ch÷ thËp ®á. Sù quan t©m kh«ng chØ b»ng lêi ®éng viªn su«ng.

3. Nh÷ng kh¸t väng chia sÎ

            Ai còng biÕt ng­êi m¾c c¨n bÖnh thÕ kû nµy khã cã hy väng vÒ sù sèng l©u dµi bëi hiÖn nay ch­a cã ph­¬ng thuèc nµo ch÷a khái. Nh­ng nÕu g¾ng gái nÝu gi÷ th× cuéc ®êi cã thÓ kÐo dµi h¬n vµ thêi gian vÉn ñng hé ®Ó nh÷ng ng­êi m¾c ph¶i c¨n bÖnh cã c¬ héi cèng hiÕn. §Êy lµ qu·ng ®êi cã ý nghÜa nhÊt mµ mçi thµnh viªn ®Òu t©m niÖm. Tuy nhiªn thùc hiÖn ®­îc t©m niÖm Êy ®©u ph¶i chuyÖn ªm xu«i nã cã c¶ ngµn ghÒnh th¸c c¶n trë.

            Thùc tÕ ë Liªn S¬n sè ng­êi nhiÔm ®· lªn tíi hµng chôc trong ®ã cã nh÷ng gia ®×nh c¶ vî chång con c¸i l©m vµo th¶m c¶nh rñi ro nh­ng con sè ra ®i ch­a ph¶i lµ nhiÒu (c¶ ba xãm §¸ B¹c Liªn Khuª Gß MÌ cã 10 ng­êi chÕt) con sè chuyÓn sang giai ®o¹n cuèi cßn Ýt hoÆc ch­a râ rÖt. Cßn l¹i hä vÉn nh­ ng­êi b×nh th­êng vÒ søc khoÎ vÒ t×nh c¶m vÒ kh¸t väng lµm ¨n. NÕu cã c¬ héi cã ®iÒu kiÖn hä còng cã thÓ trë thµnh ng­êi lµm v­ên giái ng­êi ch¨n nu«i tµi hay lµ mét doanh nh©n biÕt ®©u...

            Mét bÖnh nh©n t©m sù: "Em muèn vay vèn ®Ó më mang ch¨n nu«i nh­ng kh«ng thÓ v× hä kh«ng tin em n÷a ngay c¶ thÕ chÊp ®Êt nhµ víi Ng©n hµng hä còng l¾c ®Çu". T©m sù Êy lµ tiÕng nãi chung cña nh÷ng ng­êi m¾c bÖnh. §Êy míi lµ mong muèn cña nh÷ng ng­êi cÇn gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm ng¾n h¹n cßn nhiÒu ng­êi nung nÊu nh÷ng dù ¸n lín h¬n nh­ trång vµi chôc ha rõng nguyªn liÖu c«ng nghiÖp ch¼ng h¹n. Nh÷ng ng­êi cÇm tiÒn hä c©n nh¾c tÝnh to¸n vÒ tÝnh kh¶ thi vÒ thêi gian thu håi vèn liÖu cã ®Õn sím h¬n thêi gian qu·ng ®êi cßn l¹i cña nh÷ng bÖnh nh©n. Trong khu«n khæ C©u l¹c bé xãm Liªn Khuª nhËn ®­îc mét lêi høa hÑn ngät ngµo sÏ t¹o c«ng ¨n viÖc lµm t¨ng thu nhËp cho c¸c thµnh viªn b»ng ®Çu t­ vèn trång m©y. Nghe ®©u Héi n«ng d©n tØnh phèi hîp víi Dù ¸n Vie 05 ®øng tªn lµm chñ cuéc nµy. §· qua biÕt mÊy mïa sim mua 1 5 ha ®Êt ®åi cña xãm dµnh cho Dù ¸n vÉn cßn ph¬i tr¾ng ®ã.

            Nh÷ng thµnh viªn C©u l¹c bé hä vèn mÆc c¶m vµ lu«n x¸c ®Þnh muèn giµnh sù sèng vµ lµm viÖc cã Ých th× tù th©n ph¶i nç lùc lµ chÝnh kh«ng thÓ tr«ng chê sù ban ¬n ban ph¸t cña trêi ®Êt. Nh­ng nÕu céng ®ång thùc sù ®ång c¶m vµ cã nh÷ng ®éng th¸i thiÕt thùc gióp hä th× ®Êy lµ ®iÒu kiÖn v« cïng quý b¸u t¹o thuËn lîi cho hä v­¬n tíi.        ChuyÖn vèn liÕng th× thÕ cßn lÜnh vùc kh¸c th× sao? Ta h·y l¾ng nghe c©u chuyÖn cña mét c« gi¸o cã nguy c¬ mÊt nghÒ sau 20 n¨m ch¨m d¹y mÇm non cña x·. Chång cña c« gi¸o èm chÕt sau ®ît ®i b·i vµng vÒ. C« gi¸o còng tù m×nh ®i xÐt nghiÖm c¶ con c¸i còng ®i xÐt nghiÖm. Kh«ng biÕt kÕt qu¶ ra sao v× ngµnh y tÕ kh«ng tiÕt lé nh­ng c« gi¸o vÉn tham gia sinh ho¹t C©u l¹c bé Hoa sen víi mét suy nghÜ ®¸ng ®Ó mäi ng­êi cïng suy nghÜ vµ hµnh ®éng nh­ c«.

            Líp mÇm non Liªn Khuª cã 13 ch¸u th× cã 8 ch¸u lµ con cña c¸c thµnh viªn Hoa sen nghÜa lµ con cña nh÷ng ng­êi bè ng­êi mÑ nhiÔm HIV. C« gi¸o n»m trong diÖn nghi nhiÔm céng víi 8 ch¸u v« téi kia ®· lµ nçi lo sî cña c¸c bËc cha mÑ nhµ lµnh. Hä kh«ng muèn cho con em m×nh theo líp n÷a. Hä kiÕn nghÞ ®iÒu ®éng c« gi¸o kh¸c vÒ thay. Sù kú thÞ vµ ph©n biÖt ®èi xö xÐt cho cïng còng xuÊt ph¸t tõ thiÕu hiÓu biÕt mµ th«i c« gi¸o nghÜ nh­ thÕ. VËy th× mäi ng­êi ph¶i hiÓu muèn mäi ng­êi hiÓu ph¶i tuyªn truyÒn muèn tuyªn truyÒn th× diÔn ®µn tèt nhÊt lóc nµy lµ C©u l¹c bé Hoa sen. C« ®· gia nhËp vµ lµ mét trong nh÷ng thµnh viªn tÝch cùc nhÊt cña C©u l¹c bé. Cßn ë líp nghe ®©u ng­êi ta còng ®iÒu ®éng c« nµy c« nä ë n¬i kh¸c nh­ng hä tõ chèi hä sî tiÕp xóc th­êng xuyªn víi c¸c ch¸u v« téi kia. Do vËy mµ cho ®Õn ngµy t«i vÒ Liªn Khuª thÊy c« gi¸o vÉn d¹y c¸c ch¸u móa uèn cho c¸c ch¸u tõng nÐt ch÷ giÆt giò chia c¬m cho c¸c ch¸u. C¸c ch¸u th× cø v« t­ hån nhiªn hiÕu ®éng víi thÕ giíi riªng cña chóng kh«ng hÒ biÕt sù ®êi cña ng­êi lín.

            Khèn nçi c¸i sù thiÕu hiÓu biÕt nµy l¹i n»m trong ®Çu ãc mét sè ®ång nghiÖp mét sè c¸n bé c¸c cÊp. Bëi thÕ c« gi¸o vÉn ®ang trong tr¹ng th¸i chªnh vªnh löng l¬ cña c¸i nguy c¬ chÊm hÕt sù nghiÖp 20 n¨m say mª theo ®uæi. T«i nªu c©u chuyÖn nµy nh¾c l¹i suy nghÜ vµ hµnh ®éng cña c« gi¸o mÇm non Liªn Khuª ®Ó c¸c bËc cha mÑ c¸c ®ång nghiÖp vµ nh÷ng ng­êi cã tr¸ch nhiÖm cïng suy ngÉm vµ hµnh ®éng theo tinh thÇn nh©n ¸i tinh thÇn bao dung tr©n träng con ng­êi. §Êy lµ kh¸t väng chia sÎ cña c« gi¸o vµ cña nh÷ng n¹n nh©n rñi ro ë Liªn S¬n.

                                                                                                            Hoµ B×nh 2009

                                                                                                                  L.C.N.

           

More...

Gió Mường Then thổi dọc con đường lớn

By

 

Giã m­uêng Then

thæi däc con ®­uêng lín



  • Ký cña Lß cao nhum                     

       Lªn §iÖn Biªn míi biÕt r»ng m¶nh ®Êt nµy ®· manh nha tõ hµng ngµn n¨m ®Ó trë thµnh thñ phñ trë thµnh thµnh phè ¸n ng÷ n¬i chãt vãt miÒn t©y b¾c Tæ quèc. C¸ch ®©y hµng v¹n n¨m con ng­êi ®· ®Æt ch©n lªn c¸c khe ®¸ thÒm hang t¹o lËp sinh c­ dÊu vÕt cßn h»n râ trong c¸c ®Þa tÇng v¨n ho¸ hang Th¼m Kh­¬ng Th¼m Póa. C¸c nhµ kh¶o cæ nhËn ra r»ng: HiÖn vËt thu ®­îc trong nh÷ng lÇn khai quËt trïng niªn ®¹i víi c¸c cæ vËt hang B­ng (Hoµ B×nh) nghÜa lµ nã tån t¹i c¸ch ngµy nay trªn mét v¹n n¨m. Con ng­êi ®· giµnh giËt cuéc m­u sinh tõ thiªn nhiªn suèt däc triÒn m­a giã v¹n n¨m Êy.

       C¸i tªn m­êng Then kh«ng râ ®­îc khai sinh tõ thuë nµo chØ biÕt r»ng nã ®­îc gäi ra tõ mét huyÒn tho¹i. NghÜa lµ m­êng Trêi ng­êi m­êng Trêi lªn xuèng câi ®Êt b»ng thang d©y Khau c¸t mäc lªn tõ hå U Va. C¸i tªn Êy ng©n vang trong t©m hån vµ tr¸i tim ng­êi Th¸i ®Õn tËn giê khi thµnh phè §iÖn Biªn ®· hiÖn h×nh léng lÉy. Nghe nh÷ng ¸ng mo cña ng­êi Th¸i ë bÊt cø n¬i nµo trªn Tæ quèc ViÖt Nam ®Òu cã nh¾c ®Õn m­êng Then gäi vÝa dÉn hån lªn xuèng n¬i thang d©y Khau c¸t. H«m nay ®i trªn con ®­êng lín ph©n c¸ch gi÷a hai chiÒu b»ng th¶m hoa mµu vµng mµu ®á cña thµnh phè §iÖn Biªn t«i cø ngÉm nghÜ nguyªn do ph¸t sinh c¸i tªn Êy. Ph¶i ch¨ng bëi vÞ trÝ ®Æc biÖt cña nã mµ d©n gian ®· s¸ng t¹o h×nh t­îng kú vÜ ®ã ®Ó ®Êt m­êng Then lu«n øng nghiÖm suèt hµng ngµn n¨m thµnh thñ phñ cña mu«n ®êi. Theo Qu¸m tè m­íng chóa Th¸i L¹ng Ch­îng trong cuéc viÔn chinh më mang ®Êt ®ai ®Õn m­êng Then vµo kho¶ng gi÷a hai thÕ kû XI - XII ®· gÆp thµnh Tam V¹n dÊu tÝch ë x· Xam Møn kia do c¸c chóa Lù x©y cÊt tõ tr­íc ®ã vµi thÕ kû råi. Cßn thµnh b¶n Phñ th× m·i sau nµy (kho¶ng thÕ kû XVIII) nghÜa binh Hoµng C«ng ChÊt míi x©y ®¾p lËp thµnh phñ míi. Cã lÏ tªn b¶n Phñ xuÊt hiÖn tõ ®Êy. H«m chóng t«i ®Õn thµnh b¶n Phñ ®ang ®­îc t«n t¹o Së V¨n ho¸ ThÓ thao vµ Du lÞch ®ang thùc thi mét ch­¬ng tr×nh b¶o tån khu thµnh nµy. ¤ng Chóa - ¸o - n©u Hoµng C«ng ChÊt (theo c¸ch gäi cña ng­êi d©n §iÖn Biªn) lµ mét h×nh ¶nh ®Ñp vÒ tinh thÇn yªu n­íc tinh thÇn ®oµn kÕt trong lÞch sö sÏ ®­îc l­u gi÷ m·i trong lßng ng­êi §iÖn Biªn vµ mäi du kh¸ch viÕng th¨m.

       C¸i vÞ trÝ ®Æc biÖt Êy cña m­êng Then ®· kh«ng thÓ qua ®­îc tÇm ng¾m nh÷ng con m¾t thÌm kh¸t cña bän thùc d©n. GiÆc PhÎ tan giÆc Cê vµng lôi thÕ ch©n chóng lµ nh÷ng c¸nh qu©n tªn quan n¨m PÐc-n« (Pernot) trµn xuèng tõ h­íng Phong Thæ th¸ng 12-1888. Chóng lµm ng¬ sao ®­îc khi tham väng v­¬n c¸i vßi thùc d©n sang Lµo MiÕn §iÖn V©n Nam (Trung Quèc) cßn quay cuång trong t©m ãc ®en tèi cña chóng mµ §iÖn Biªn lµ c¸i t©m cña bµn quay ®ã. Lßng ch¶o §iÖn Biªn l¹i ®«ng d©n giµu lóa nhÊt vïng th­îng du. KÕt côc th× nh­ c¶ nh©n lo¹i ®Òu biÕt chóng ®· tr­ît ch©n nhµo ng· theo c¸i th©y ma giÆc PhÎ giÆc Cê vµng.

       H«m nay mÇm mèng "thñ phñ" tõ hµng ngh×n n¨m Êy ®· v­¬n vai d¸ng vãc trë thµnh Thµnh phè vÜnh viÔn lµ n¬i trung t©m kinh tÕ chÝnh trÞ v¨n ho¸ cña tØnh §iÖn Biªn thêi ®¹i míi. §øng trªn ngän ®åi A1 mét ngän ®åi kh«ng cao nh­ng còng cã thÓ phãng tÇm m¾t theo d·y Pó Hång MÌo hun hót vÒ phÝa xa tÝt thÊy thµnh phè nh­ võa rò m×nh ngêi lªn d­íi n¾ng. Trong mÞt mï bôi khãi x©y dùng nghÔu nghÖn s¸ng chãi nh÷ng toµ nhµ kh¸ch s¹n míi. Kia lµ Trung t©m V¨n ho¸ - Héi nghÞ næi lªn phong c¸ch hµi hoµ cña hiÖn ®¹i vµ s¾c mµu T©y B¾c. K×a lµ §µi kh«ng l­u vµ s©n bay gÇn n÷a trung t©m th­¬ng m¹i cÇu v­ît c«ng viªn bê s«ng NËm Rèm... Hái ai kh«ng rén rµng sÎ chia cïng §iÖn Biªn niÒm vui qu¸ lín bëi thµnh phè phæng phao v­¬n dËy qu¸ nhanh tùa nh­ ®­îc bµn tay s¾p xÕp cña chµng khæng lå i LËc CËc vËy.  

       Sø mÖnh cña thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®· cÊt lªn vai tØnh §iÖn Biªn ®i tiÕp nh÷ng chÆng ®­êng míi kh«ng thiÕu dèc ®Ìo vµ ghÒnh th¸c. Cuéc chiÕn chèng ®ãi nghÌo cùc kú cam go ®èi víi §iÖn Biªn mét tØnh cã nh÷ng khã kh¨n ®Æc thï mµ c¶ n­íc kh«ng ®©u s¸nh ®ßi hái sù ®éng n·o quyÕt liÖt cña c¸c cÊp l·nh ®¹o vµ mäi ng­êi d©n ë ®©y. Tõ nh÷ng ngµy ®Çu lËp tØnh míi §iÖn Biªn ®· x¸c ®Þnh cho m×nh mét h­íng ®i mét h­íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ s¸t hîp víi tiÒm n¨ng cña m×nh. Mét trong nh÷ng con ®­êng träng yÕu ®i lªn giµu ®Ñp Êy lµ khai th¸c m¹nh mÏ thÕ m¹nh th­¬ng m¹i dÞch vô cña "con ®­êng t¬ lôa ba biªn giíi" vµ ®Æc biÖt lµ thÕ m¹nh du lÞch. Riªng du lÞch trªn c¸c nÎo ®­êng m­êng Then ®· b¾t ®Çu t­ng bõng ®ãn kh¸ch tõ sau ngµy §iÖn Biªn lªn thµnh phè. Cïng sù n¸o nøc lßng ng­êi §iÖn Biªn Ban chØ ®¹o ch­¬ng tr×nh du lÞch cña tØnh ®ang khÈn tr­¬ng xóc tiÕn c«ng viÖc trïng tu t«n t¹o vµ x©y míi c¸c di tÝch lÞch sö tiªu biÓu trong ®ã cã côm t­îng ®µi chiÕn th¾ng quy ho¹ch x©y dùng nh÷ng b¶n v¨n ho¸ ®Æc tr­ng nhµ sµn d©n téc Th¸i vïng ven thµnh phè... Lµm du lÞch kh«ng nh÷ng lµ ý ®å vÜ m« nã cßn ®¸nh thøc nh÷ng tr¸i tim trÝ tuÖ nh¹y c¶m trong ®ång bµo c¸c d©n téc §iÖn Biªn. Vµo mét sè b¶n ng­êi Th¸i ë Thanh X­¬ng Noong HÑt gÆp bµ con ®ang lau chïi sµn b­¬ng kª l¾p cÇu thang míi vuèt l¹i Khau cót trªn m¸i nhµ ®Ó du kh¸ch nhËn ra anh em nh÷ng khung dÖt bËn rén h¬n lªn bëi cÇn cã thªm ch¨n ®Öm theo c©u h¸t truyÒn thèng khi cã kh¸ch ®Õn nhµ "§i ¨n c¸ vÒ ¨n c¬m tèi ®¾p ch¨n ngñ ®Öm"... ®ñ thÊy ®ång bµo ë ®©y ®· chuyÓn ®æi t­ duy. Bµ con ë M­êng Ph¨ng nh÷ng ng­êi tõng ch¾t chiu h¹t g¹o c©n ng« cñ mµi cñ vín nu«i nÊng chë che c¬ quan ®Çu n·o chiÕn dÞch §iÖn Biªn n¨m x­a h«m nay ®· biÕt khai th¸c thæ s¶n rõng nói ®Ó lµm quµ cho kh¸ch du lÞch. §ã lµ h¹t dÎ bïi th¬m h¹t ngäc ®¸ ng©m r­îu r­îu mµu xanh ®éc ®¸o nh­ n­íc chÌ xanh nh÷ng tæ ong ®Êt ong ®¸ mËt ®äng s¸nh vµng ph« bµy hai bªn ®­êng cöa ngâ vµo khu rõng di tÝch §¹i t­íng.

       §oµn nhµ b¸o chóng t«i ®­îc Héi nhµ b¸o tØnh së t¹i dÉn lªn du thuyÒn hå P¸ Khoang ngì lµ vi vu bång bÒnh cïng bãng nói råi th«i ho¸ ra chóng t«i ®­îc chiªu ®·i mét b÷a tiÖc nói trªn ®¶o hå. Bª quay lñng l¼ng trªn ngän löa than hång rõng rùc ¨n ®Õn ®©u xÎo thÞt ®Õn ®Êy kÌm nÕp n­¬ng "KhÈu lam". Chóng t«i uèng r­îu vµ ®äc th¬ vang c¶ hßn ®¶o xanh. ThÕ ®Êy ®ång bµo §iÖn Biªn giang tay ®ãn b¹n mu«n ph­¬ng vÒ héi tô. Nh÷ng ®iÖu xoÌ nh÷ng c©u h¸t "Sèng chô" nh÷ng giµn chiªng giµn trèng gi¨ng hµng theo hai d·y nói Pó Hång MÌo vµ Pó Tµ Cä ng©n lªn xao xuyÕn vµ rén r· s½n sµng nÝu ch©n du kh¸ch.

       Lªn m­êng Then kh«ng thÓ kh«ng ®i tiÕp ®Õn T©y Trang n¬i cöa giã ¸c nghiÖt miÒn t©y nam §iÖn Biªn. ë ®©y trång rau rau ®ang th× m¬n mën cã c¬n giã Lµo ®Çu mïa thæi qua lµ hÐo rò. Nu«i lîn lîn ®ang lªn nÇn nÉn ch¹m da thÞt vµo giã Lµo bçng l¨n quay ®µnh ®¹ch. Buæi s¸ng ruåi vµng ®ông vµo chóng chóng ®èt hÖt nh­ con ong vËy. Bä chã quÊy rÇy buæi tèi tr­íc khi ®i ngñ ph¶i cëi quÇn tóm ch©n lén ng­îc xoay trßn trªn ngän löa bä chã nh¶y ra næ tanh t¸ch. ë ®ån biªn phßng T©y Trang muèn xem ti vi ph¶i dïng ch¶o v× sãng truyÒn h×nh kh«ng phñ ®Õn muèn liªn l¹c néi ®Þa ph¶i ®i xe m¸y xuèng §iÖn Biªn bëi kh«ng cã ®iÖn tho¹i. Xe m¸y th× chØ cã mét chiÕc xe c«ng ®iÖn th× dïng m¸y næ ch¹y x¨ng... C¸n bé chiÕn sÜ lµ sù héi tô cña nhiÒu vïng ®Êt mçi n¨m thay nhau ®i phÐp ba chôc ngµy trong ®ã mÊt mét tuÇn ®i ®­êng xum häp cïng vî con gia ®×nh chØ ngÇn Êy. ThÕ mµ cã c¸n bé chiÕn sÜ ®· g¾n bã víi m¶nh ®Êt biªn thuú ®Õn ba chôc n¨m cuéc ®êi hä g¾n liÒn tr¸ch nhiÖm vinh quang b¶o vÖ chñ quyÒn an ninh biªn giíi Quèc gia.

       §ån biªn phßng T©y Trang to¹ l¹c ngay cöa khÈu biªn giíi. Gäi lµ cöa khÈu nh­ng chóng t«i chØ c¶m nhËn ®­îc ®iÒu thiªng liªng khi nh×n vµo cét mèc. Mét thanh varie ch¾n ngang ®¬n s¬ vµ xung quanh lµ rõng nói th©m u v¾ng lÆng. Trung t¸ ®ån tr­ëng Lª Quang §¸m chØ vÒ phÝa tr­íc mÆt: "Kia lµ b¶n Sóp Hïm thuéc tØnh Phong Sa Lú n­íc b¹n nh­ng còng ph¶i ®i hai m­¬i c©y sè n÷a míi gÆp n¬i hä b¸n hµng. Hµng ngµy ®i qua cöa khÈu chØ cã kho¶ng m­êi l­ît xe «m vµ mét chuyÕn xe ca thÕ th«i". V¾ng lÆng qu¸ ªm ¶ qu¸ ®Êt trêi T©y Trang. Chóng t«i lªn dÞp nµy kh«ng gÆp giã Lµo chØ cã giã lµnh m¸t lÞm thæi lªn tõ c¸c thung lòng s©u th¨m th¼m. Nói gèi nói chËp chïng th©m nghiªm vµ b×nh yªn. VËy mµ m¶nh ®Êt nµy ®· tõng ®­îc coi lµ ®iÓm nãng vµo bËc nhÊt nh× ®Êt n­íc vÒ cuéc chiÕn chèng ma tuý. Ngay mÊy n¨m gÇn ®©y sau vô Vò Xu©n Tr­êng Bïi Danh Ca mÆc dï t×nh h×nh gi¶m nãng ®i nhiÒu song vÉn cã chiÕn sÜ hy sinh trªn ®­êng truy ®uæi bän bu«n b¸n ma tuý qua l¹i biªn giíi. Nh×n th× v¾ng lÆng b×nh yªn thÕ song qu¶n lý x· héi ®Þa bµn x· Na ¦ nµy thùc sù lµ cuéc vËt lén kh«ng ngõng nghØ cña c¸c chiÕn sÜ biªn phßng. Mét ®Þa bµn réng 12 km2 chØ nói víi nói mçi hé mét bªn s­ên nói mçi b¶n c¸ch nhau mÊy tr¸i nói ®Õn víi nhau hÕt c¶ ngµy ®­êng ngùa. D©n lµ d©n di c­ tù do mét tr¨m phÇn tr¨m ng­êi M«ng cã quan hÖ th©n téc kh¨ng khÝt víi bªn kia biªn giíi. VÞ trÝ gÇn gòi víi con ®­êng xuyªn quèc gia... ThÕ còng ®ñ thÊy sù phøc t¹p kh«n cïng. C«ng t¸c qu¶n lý ®Þa bµn ë Na ¦ ë rÎo cao ®ßi hái søc m¹nh tæng lùc cña tØnh §iÖn Biªn míi.

       Mét trong nh÷ng biÖn ph¸p lµm trong lµnh vïng biªn c­¬ng Na ¦ cã lÏ lµ ph¶i lµm thÕ nµo cho ch­¬ng tr×nh xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo th¾ng lîi th¾ng lîi mét c¸ch tuyÖt ®èi. D©n ph¶i no ph¶i cã mÆc vµ cã cuéc sèng kh«ng qu¸ tåi tµn. Hä ph¶i ®­îc n©ng cao d©n trÝ c¶i thiÖn tinh thÇn ®Êy lµ con ®­êng ®­a hä tiÕp cËn ph¸p luËt tiÕp cËn v¨n minh h÷u hiÖu h¬n c¶. Chóng t«i ®­îc biÕt nhiÒu ng­êi d©n ë ®©y ®i bu«n b¸n hoÆc vËn chuyÓn ma tuý thuª cho con bu«n kh«ng hÒ ý thøc ®­îc hµng quèc cÊm hä bá mÊy c©n thuèc phiÖn gïi sau l­ng th¶n nhiªn c«ng khai ®i tõ Lµo sang råi xuèng chî M­êng Thanh nh­ câng n¶i chuèi cñ khoai vËy. Còng v× manh ¸o miÕng c¬m. ThÊy ng­êi ta c­ìi xe m¸y ®i lµm n­¬ng "M×nh còng muèn chø!". Ng­êi ta kho¸c ®µi ®i chî "M×nh còng muèn chø!". Lµm ®¸m c­íi to "M×nh còng muèn chø!". VËy lÊy tiÒn ®©u? Ng« kh«ng ai mua ngùa kh«ng ai hái lîn th× dµnh ®Ó cóng gµ cßn tr«ng kh¸ch ®Õn. Bµi to¸n xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo cho ®ång bµo Na ¦ cho ®ång bµo rÎo cao cho c¶ tØnh §iÖn Biªn cùc kú hãc bóa nan gi¶i. §­îc biÕt thµnh phè §iÖn Biªn chØ cßn hai phÇn tr¨m hé nghÌo nh­ thÕ th× còng cã thÓ coi lµ mét thµnh phè kh¸ giÇu ch­a nhiÒu tû phó nh­ng ch¾c lµ nhiÒu triÖu phó. Nh­ng nÕu ®em san sÎ cho c¶ tØnh th× liÖu tû lÖ giÇu cßn bao nhiªu phÇn tr¨m.

       Mang c¸i giã T©y Trang cßn m¸t lÞm n¬i lµn da trë vÒ gÆp ngän giã c¸nh ®ång M­êng Thanh d©ng h­¬ng lóa ngµo ng¹t t«i bçng nhÑ nhâm v¬i ®i nh÷ng ¸m ¶nh ngæn ngang theo ®­êng dèc. C¸nh ®ång M­êng Thanh mét vùa lóa ®Æc s¶n cã mét kh«ng hai miÒn T©y B¾c ®· cho t«i niÒm tin. Råi ®©y con ®­êng 6 thêi c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ nèi tiÕp lªn thµnh phè nµy th× g¹o §iÖn Biªn sÏ tuån vÒ xu«i víi l­u l­îng lín gÊp nhiÒu lÇn hiÖn nay. Sù giao l­u trao ®æi hµng ho¸ sÏ gãp phÇn ®Èy nhanh tèc ®é t¨ng tr­ëng GDP cho §iÖn Biªn vµ lêi gi¶i bµi to¸n xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo ®· cã thªm ch×a kho¸. Cßn b©y giê phÝa cuèi c¸nh ®ång M­êng Thanh kia Thµnh phè trÎ - Thµnh phè lÞch sö - Thµnh phè hiÖn ®¹i vµ ®Ëm ®µ b¶n s¾c ®· ®éi n¾ng lªn trong lµn giã huyÒn tho¹i m­êng Trêi. 

                                                          Hoµ B×nh 2009

More...

TIẾNG CHIM CUỐC BÊN ĐẦM NGOẠI THÀNH

By

                                       

                                  TiÕng Chim cuèc

                                  bªn ®Çm ngo¹i thµnh



                                                LËt ch¨n bªn nµy trë gèi bªn kia

TiÕng chim cuèc

Ven ®Çm sËy mét khu ®« thÞ

§ªm kh«ng v¾ng

Mµ th¨m th¼m

TiÕng chim gï ®«i

Nhu­ khoan vµo ®¸y ruét.


Thµnh thÞ lªn tÇng

Ng¹o nghÔ trªn lau l¸ch ngµn n¨m

Nhµ nhµ thay ¸o míi

Ngu­êi ng­uêi hín hë vËn míi

Xe ga ró

X« t¹t vµo ©u yÕm ®«i chim.


T«i thuéc l¾m tiÕng chim quª nói

TiÕng chim gï ®éng phßng

§Î ra nh÷ng qu¶ trøng hång

Sinh ra nh÷ng chó chim non

TiÕng chim gï niÒm vui lon ton

Ngµy mai xanh trong.


LÆng nghe ®ªm s©u

TiÕng chim ®«i khi nhu­ nÊc

TiÕng chim th¶ng thèt

Gi÷a chãi chang søc nÐn

Ngµn tÊn bª t«ng.


Thµnh phè lªn tÇng

Xo¸y mãng vµo tr¸i ®Êt

Th¶n nhiªn

Nh­u kh«ng thÓ nµo kh¸c

V« t×nh

Nhu­ kh«ng thÓ nµo kh¸c

Chim ¬i chim µ...

More...

TRỞ LẠI NHÀ SÀN

By

Ngôi nhà của nhà thơ dân tộc Thái Lò Cao Nhum ở bản Lác (Mai Châu  Hòa Bình). 

Trë  l¹i nhµ sµn


B­uíc lªn cÇu thang

KÝnh cÈn mõng «ng

Ch¾p tay th­ua bµ

Nghiªng m¾t chµo vî

GÆp dßng hä ïa vÒ xao xuyÕn.


Léi kh« m­uêi con s«ng

Bu­íc ­uít ngh×n c¸i dèc

VÉn nhí ngåi d­uíi chiÕu

Tu­íi lêi dÞu mÒm

Xanh m¸i tãc m©y b«ng.


Ngµy réng th¸ng dµi

Tá lêi cña n¾ng

ChÐn n­uíc kh«ng rung rinh

Nh­ung chí lÆng tê lÆng ng¾t

§i ngöa ®i ngang

§©u d¸m cho ng­uêi quú ngu­íc.


Trë l¹i nÕp nhµ sµn

Cói h«n gãt ch©n con lµm bè

Vµ cÇm mò ®øng tr­uíc «ng

Lµm ngän nÕn ngh×n n¨m ch¸y ®á.

More...

ÔNG NỘI TÔI KHAI SINH MIỀN ĐẤT

By

 

«ng néi t«i khai sinh miÒn ®Êt


Nhu­ mäi hä m¹c

C¸c céng ®ång

§Êt nu­íc

¤ng néi t«i khai sinh miÒn ®Êt.


B¾t ®Çu lµ gång g¸nh nói non

ë trong nói cã må h«i cña ®¸

Trong ®¸ kÕt tinh nçi khæ

Nçi khæ ñ niÒm kh¸t khao.


Råi «ng vung dao ph¹t quang mÇm ®ãi

¤ng chäc lç gieo h¹t cñ no

Sù sèng Êm ch©n trêi hoang s¬

L¸ nãn r¸ch trÇm tu­ canh mïa

Con r¬m bï nh×n lËt lê mu­a giã.


M­ua lò bãc m¶ng nu­¬ng xuèng vùc

Giã nãng hun ch¸y mïa vµng rùc

GiÆc cµn rì ®Êm hè bom

                    s©u ho¾m v­uên nu­¬ng

¤ng vÉn ®øng nhu­ c©y bÒn rÔ.


Gan lú kh«ng phã mÆc

Sau l­ung «ng rång r¾n bao thÕ hÖ

VÏ lªn mÆt ®Êt mét quy luËt sinh tån


ThÕ hÖ t«i chu­a xa thÕ hÖ «ng

Nhu­ng còng kh«ng cßn gÆp «ng n÷a

¤ng khai khÈn ®Êt ®ai vµ «ng ®· vÒ hßa víi ®Êt.


T«i tha thÈn lßng m×nh tõ mé ®Þa c¸nh rõng

                           ra m¬n mën v­uên n­u¬ng

N¬i «ng tõng ®øng gan lú suèt däc triÒn m­ua giã

Nghe m¹ch ®Êt r©m ran

väng ®iÒu linh thiªng

Hìi mäi sinh linh mÆt ®Êt

Trong ta tró ngô mét Thµnh Hoµng.

More...

NÓC NHÀ TA CÓ HOA KHAU CÚT

By

 

Nãc nhµ ta cã hoa khau cót


NhËn ra anh em

NhËn ra hä hµng

NhËn ra ®ång téc

Khi nãc nhµ cã hoa khau cót.


§Êy lµ tÝn hiÖu vui

TÝn hiÖu m¸u mñ

Anh cã thÓ cëi dÐp

Röa ch©n lªn thang

T×m chç ngåi cña m×nh n¬i gãc chiÕu.


Ta vÒ víi nhµ ta

Anh cã gãi th× anh më

Chñ nhµ sÏ xum xoe

                    ch¾p m­uêi ngãn tay ®ãn nhËn

Kh«ng cã chñ nhµ còng kh«ng nì

Bá qua vµi sõng tr©u r­uîu cÇn.


Nöa lµ kh¸ch nöa lµ ng­uêi cña nhµ

Anh lì ®é th­uêng kÌm theo lì b÷a

§Êy lµ ®iÒu chñ nhµ nhÊp nhæm ch¼ng an.


MiÕng thÞt gµ m¨ng chua thµnh c©u ca

R»ng cña v­uên cña bÕp

Chí l¹ ®i l¹ vÒ

Chí quªn nãc nhµ cã hoa khau cót.


Råi anh ®i

Ngo¸i nh×n ngän hoa m­ua n¾ng

Th¬m th¶o n¬i m¸i l¸ nhµ sµn

V¨ng v¼ng nÝu ch©n lêi h¸t

Ng­uêi ta chØ muèn gÇn nhau th«i.

  
              
                §iÖn Biªn Phñ th¸ng
4-2003


Ngôi nhà sàn của nhà thơ Lò Cao Nhum

More...

Tiếng hát trên cao

By

 

TiÕng h¸t trªn cao



Lªn nói

Cæng trêi khÐp më

S­u¬ng mï h¬i thë

§ét ngét

Nãc nhµ sµn

Vì ßa

TiÕng cÇu thang rén r·.


C¸i b¾t tay chÆt nhu­ th¾t nót

Nô cu­êi kh«ng bao giê khÐp

§ªm s©u th¼m cßn v¼ng dµi c©u h¸t:

"Lªn nói cao chØ cã gãi c¬m

Ng­uêi nói cao kh«ng ®eo thanh gu­¬m!"

More...

RƯỢU NÚI (Bài hoàn chỉnh)

By

 

R­uîu nói


B¹n ®Õn

Mêi ngåi xÕp b»ng trßn trªn nói

Gi÷a chiÕu ®an b»ng tia mÆt trêi.


B¸t ru­îu tr¨ng r»m

Mong hån vÝa b¹n ®õng thÊt l¹c

CÇu cô «ng cô bµ c©y si c©y ®a

G¸i b¶n nô hoa trai mu­êng c©y nghiÕn

Ngöa bµn tay còng da

óp bµn tay còng thÞt.


R­uîu nhµ t«i

ñ tõ l¸ s¾c rõng gai

Ch¾t tõ cñ mµi hèc ®¸

Vî t«i nÊu th¬m tõ löa ®á ®ªm dµi.


R­uîu nhµ t«i

Cã ngät mËt ong v¸ch ®¸

Cã chua m¨ng ­íp chum vß

Cã cay cña b¹n t×nh c¾n nhÇm h¹t ít

Cã ®¾ng cña em chång ph¶i lßng chÞ d©u.


R­uîu nhµ t«i

R­uîu buéc chØ cæ tay

Th¾p löa t×nh chiªng t×nh trèng

§· uèng v¾t kiÖt chum mµ uèng

§· say ®æ trµn t×nh mµ say.


Nµo b¹n ¬i

Công b¸t cïng rÎo cao mu«n ®êi

Chôm bÒn ngän nói

Gi÷a chiÕu ®an b»ng tia mÆt trêi.



Tr¹i viÕt v¨n T¹p chÝ V¨n nghÖ qu©n ®éi t¹i §å S¬n mïa hÌ n¨m 1996.

More...