"Thơ và Công chúng" và dư ba

By

 

"Thơ và công chúng" và ... dư ba


            LÒ CAO NHUM      alt     

           1.Với mỗi tác giả thơ không gì hạnh phúc hơn khi thơ mình được nhiều người đọc được có người ghi chép vào sổ tay hoặc xin bút tích. Dân Việt mình vốn phong phú tâm hồn tình cảm ai chẳng thuộc một đôi câu ca dao đôi câu thơ ý nghĩa và cũng nhiều người tự sáng tác. Những sáng tác ấy tự nó cất lên thành lời tự đọc tự cất giữ cho riêng mình nhưng nói chung phần đa là họ muốn có sự chia sẻ đồng cảm của nhiều người. Bởi thế sáng tác được trọn vẹn bài thơ là có nhu cầu chính đáng được phổ biến. Xưa nay nhiều bài thơ trở thành bất hủ đã sinh ra bằng các ngả đường phổ cập ấy.

          Nếu như xưa kia thơ được xướng ca được diễn ngâm trong dân gian trong các tao đàn thi quán thì ngày nay phương thức phổ biến thơ phong phú và thuận tiện hơn nhiều. Việt Nam ta suốt mấy mươi thế kỷ hòa nhập văn hóa Trung Hoa văn hóa Phương Tây đã xuất hiện những Thi tập. Tiếp đến cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 hàng loạt nhóm văn bút tờ báo và nhà xuất bản xuất hiện mang tính văn chương nhiều hơn là thông tin thời sự. Ngô gia văn phái Tiểu thuyết thứ bảy v.v... được khắc tạc vào lịch sử văn học nước nhà bởi có công lớn chuyển tải và phổ biến những tác phẩm văn học vào đời sống xã hội đương thời. Thời đại ngày nay phương tiện truyền tải thi ca vô cùng đa dạng mang tính toàn cầu. Có báo in báo điện tử báo mạng Internet có các hệ thống xuất bản bằng sách bằng đĩa có các họa sĩ nhạc sĩ nghệ sĩ múa... sẵn sàng chắp cánh cho thơ bay bổng hơn.

          Thơ đến với công chúng thì như vậy còn công chúng đón nhận thơ ra sao đến với thơ như thế nào? Trả lời câu hỏi này có lẽ công bằng nhất là được nhìn nhận từ phương diện tổng thể tổng quát nếu không sẽ rất phiến diện một chiều cảm tính một phía. Chúng ta hay bắt gặp câu ca thán: Thơ ít người đọc in thơ không có người mua công chúng thơ thời chống Pháp chống Mỹ đã dần thưa bóng thời này họ lạnh nhạt thờ ơ với thơ rồi. Luồng ý kiến nhuốm màu bi quan hoặc chí ít cũng nghi ngại ấy là thực tế nhưng không phải tất cả. Còn một luồng ý kiến ngược lại đầy tự tin đầy đắm say rằng công chúng vẫn yêu thơ đến với thơ. Có điều thơ nay đa giọng điệu đa trường phái có duy trì truyền thống và có cách tân hiện đại nên thơ nào thì có công chúng ấy. Thơ không phải là hàng hóa. Những ý nghĩ thực dụng và sự vật vã tính toán lỗ lãi bằng tiền với thơ đã vô tình rẻ rúng chính tâm hồn và tình cảm của mình. Sáng tác cho hay và dâng tặng những bài thơ hay đó cho công chúng họ sẽ trân trọng đón nhận và nâng niu như viên ngọc quý. Thơ và công chúng yêu thơ sẽ không bao giờ mất đi sẽ mãi xanh tươi và đồng hành trong cuộc sống loài người trừ phi loài người được thay thế bằng rô bốt nguội lạnh xa lạ với tâm hồn và tình cảm.

          2. Trên thế giới duy nhất Việt Nam ta có Ngày Thơ. Ngày thơ được tổ chức thành lễ hội linh thiêng trang trọng và quảng đại mang ý nghĩa lớn lao là tôn vinh Thơ như một vị thánh đã sinh ra và làm rạng rỡ cho đời sống tinh thần dân Việt suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước. Với ý nghĩa đó cứ đến hẹn Rằm Nguyên Tiêu những người làm thơ và công chúng yêu thơ cả nước lại náo nức đến với ngày hội. Các cơ quan đầu ngành từ Trung ương đến các địa phương như Hội Nhà văn Việt Nam Hội Văn học Nghệ thuật các tỉnh các Câu lạc bộ thơ... tất bật chuẩn bị kế hoạch chương trình cho ngày thơ từ quý IV năm trước. Văn Miếu Quốc Tử Giám là địa chỉ được coi là trung tâm ngày hội Thơ cả nước và vì thế hình thức tổ chức luôn linh hoạt và đổi mới không ngừng. Sân thơ Trẻ hàng năm lần thứ 9 này được đổi tên thành Sân thơ Hiện đại đại diện tiêu biểu về sự tiên phong tìm tòi cải tiến hình thức nên tác giả đọc thơ với công chúng yêu thơ đều được mở rộng biên độ. Ở các tỉnh thành phố cũng vậy sự nỗ lực đầy trách nhiệm và tôn trọng Thơ và công chúng của những người tổ chức đã góp phần làm cho ngày thơ trở thành một ngày hội văn hóa tao nhã trí tuệ và ngày càng được ghi nhận trong đời sống cộng đồng.

          Dù sao với mọi hình thức đều là bề nổi cái bản chất nhất của ngày Hội thơ là tôn vinh thơ là đưa thơ đến với mọi người và mọi người đến với thơ nó thực sự là một dịp hòa đồng dung nạp công bằng bình đẳng giữa những người làm thơ và công chúng yêu thơ không phân biệt chuyên nghiệp hay nghiệp dư. Nắm được tinh thần cơ bản này các nhà tổ chức ngày Hội thơ sẽ không phải lúng túng loay hoay với chương trình rườm rà hình thức mà thơ không đi đến đâu trong ngày Hội thơ nữa.


alt

Kỳ họp Hội đồng Thơ Hội nhà văn Việt Nam từ trái sang hàng ngồi các nhà thơ: Tuyết Nga Hữu Thỉnh (Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam tham dự) Bằng Việt Thi Hoàng. Hàng sau: Dương Kiều Minh Inrasara Trần Quang Quý Lò Cao Nhum (Ủy viên Ban Kiểm tra tham dự) Văn Công Hùng (Ủy viên Ban chấp hành tham dự) Trương Nam Hương Đặng Huy Giang Ngô Thế Oanh.

 

More...

CẢM XÚC DỌC BẾN THỜI GIAN

By

 

Cảm xúc dọc bến thời gian


                                                                     

          Hầu hết tập thơ đầu tay của các tác giả đều tập hợp những bài thơ sáng tác qua nhiều năm sinh sống và làm việc trên nhiều lĩnh vực trên mọi ngả đường. Ấy là cảm xúc dọc lộ trình cuộc đời được ghi chép lại như một nhật ký. Cái mạnh của những tập thơ này là sự hồn nhiên tươi ròng sự rung cảm chân thành những phát hiện bất ngờ không cố ý sắp đặt trong từng bài nhưng có thể nhóm lại thành những dòng mạch cảm xúc tựa như những dòng sông. Đôi bên bờ sông ấy có biết bao bến nhớ bến thương bến cười bến khóc. Tác giả Hoàng Mai Ba đã gọi những bến bờ ấy là Bến thời gian.

            Những vệt đậm về quê hương về những nẻo đường đất nước và về tình yêu tập thơ Bến thời gian định hình một cấu trúc. Ở đấy có hoài niệm về quá khứ với những nỗi niềm sâu lắng có trực diện hiện hữu tiếng lòng da diết dào dạt. Với quê hương nơi người ta ra đời lớn lên và được chắp cánh hiện lên trong thơ Hoàng Mai Ba thật gần gũi và tràn ngập tình cảm hiếu nghĩa. Không yêu làng quê thì làm sao có được những chi tiết đậm sắc làng quê dù anh đã có quê hương thứ hai ở đâu đó thị thành. Chi tiết trong thơ Hoàng Mai Ba sắc nét mồn một cả hình ảnh lẫn âm thanh:

                        ... Rộn tiếng vạt trâu đi cày

                        Trong tiếng rào rào nhổ mạ

                        Thì thòm tát nước gầu dây.

                                                (Quê hương)

            Từ những chi tiết cụ thể ấy anh đã khái quát tình cảm chung của cả một thế hệ một dân tộc biết lấy nghĩa tình làm trọng biết chọn hiếu đễ làm đạo lý biết tôn thờ nguồn cội làm lẽ sống. Đứng trên bến sông quê anh thốt lên như một lời hàm ơn day dứt với làng quê còn nhiều nhọc nhằn lam lũ như là nói thay cho tâm trạng biết bao người xa xứ trở lại cố hương:

                        Tôi lớn lên từ câu hát đưa nôi

                        Câu hát là hành trang một thời trận mạc

                        Bến sông quê như cánh cò cánh vạc

                        Vai gầy gánh nặng đường trơn...

                                                (Bến sông quê)

            Một trong những hình ảnh đậm nét ở làng quê mà các nhà thơ không thể không nhắc đến đó là hình ảnh người mẹ. Hoàng Mai Ba nhắc nhiều đến mẹ trong thơ của mình để lại trong người đọc nhiều rung động trong đó có hình ảnh người mẹ đi chợ về chia túm vải cho các con:

                        Hương vải ngọt chua không sao quên được

                        Bàn tay gầy túm vải mẹ phần con...

                                                (Mùa vải)

Hoàng Mai Ba nói về quê hương với ngôn ngữ mạch lạc hồn nhiên đằm thắm tình cảm nhưng anh cũng có cách nói tinh tế mà gợi chan chứa sắc thái cảm xúc:

                        Bữa cơm thường gọi nắng

                        Tối chong đèn sắn ngô

                        Cái nhọc nhằn giấu đi thầm lặng

                        Hạt nắng hạt mưa lớn lên...

Thơ là hình tượng mọi ý tứ đều thông qua hình tượng mà bộc lộ. Với đoạn thơ trích trên tác giả đã tiếp cận đến hình tượng của thơ.

            Những tình cảm sâu nặng với quê hương chính là cơ sở là phông nền để ta tin vào sự khoáng đạt của tâm hồn tấm lòng tác giả với cuộc đời. Quê hương sinh dưỡng anh chắp đôi cánh cho anh bay xa. Đến đâu tác giả cũng gửi gắm mảnh hồn mình biểu lộ tình cảm của mình như với chính làng quê cội nguồn. Với cái nhìn phát hiện cái trực cảm vốn có tác giả viết về Hà Nội mà không sao thoát khỏi hình ảnh thân thuộc làng quê:

                        Gió sông Hồng tràn đê vào phố

                        Thảo thơm hương cốm sen làng...

                                                (Bến thời gian)

                       

                        Ta dắt em qua một vòng phố cổ

                        Nghe hồn làng xã vọng trong tim...

                                                (Chợ quê giữa phố phường Hà Nội)

            Hình bóng làng quê còn thấp thoáng nhập nhoà trong sương núi Đà Giang: Mấy mươi bậc đá lên đền chúa / Hương tóc hương rừng thoảng lối mây / Ngoảnh lại Đà Giang xanh như ngọc / Bồi hồi ta ngỡ gặp cố hương... (Đi hội Đền Bờ). Hoàng Mai Ba thuộc thế hệ những người đã từng ra trận chống giặc ngoại xâm. Khi hành quân qua Chi Nê trái tim anh ánh lên như "ngọn đèn dầu đỏ bấc/ cánh cửa khép hờ lọt tiếng à ơi" bởi một nụ cười "sáng cả trời đông". Và kết bài thơ viết về nụ cười âý anh đã khái quát: "Nụ cười em suốt cuộc chiến tranh chia lửa / Thành Chi Nê dáng đứng ở trong tôi". Với người Cao Phong anh có lối biểu cảm khá đẹp: Em gái nghiêng chiều chải tóc / Dáng mềm như suối như sông / Xa rồi nhớ câu hát đúm / Bâng khuâng một trời Cao Phong (Một thoáng Cao Phong). Trong thơ Hoàng Mai Ba nơi chôn rau cắt rốn những địa chỉ mọi miền hoà nhuyễn nhất quán một tình cảm không thiên vị. Phải chăng tấm lòng khoáng đạt đó cũng là tấm lòng bao dung một phong thái cao thượng chẳng dễ gì ai cũng có được?

            Đi dọc "Bến thời gian" ta còn gặp một khoảng xanh mát đằm thắm thơ tình. Thơ tình yêu muôn hồng nghìn tía. Hay dở nông sâu của bài thơ tuỳ thuộc sắc thái cảm xúc và cách thể hiện của tác giả đối với đối tượng phản ánh. Làm sao mỗi bài thơ có một gưong mặt riêng trụ vững và đóng được dấu ấn trong lòng người đọc luôn là câu hỏi xoáy xiết. Mọi cảm xúc hời hợt không chân thực sẽ đưa đến những bài thơ nhạt nhẽo với những câu chữ gò ép mòn sáo. Sự nỗ lực của Hoàng Mai Ba trước những thách thức nghiệt ngã ấy đã để lại một mảng thơ tình trong tập thơ Bến thời gian không nhoà nhạt hơn nữa còn tạo ấn tượng với người đọc như trường hợp bài "Chiều thu" và "Em đi".

            Có thể gọi một cách thú vị rằng "Chiều thu" là bài thơ tình phồn thực. Bằng cách diễn cảm tinh tế kín đáo theo kiểu nói gió đụng mây bài thơ đã hiện lên một bản năng phồn thực một cuộc mây mưa sinh sản để duy trì và phát triển sự sống:

Ta vuốt tóc

Dải mây lưng núi

Núi rùng mình

Róng riết một vòng tay

Ào xuống một nụ say

Ta như cơn lũ nguồn hối hả

Tràn bãi bờ sắc đỏ phù sa.

Lá có biết

Nhớ thương chín đợi mười chờ

Hai rừng tình si hai núi dại khờ

Trót thả vào nhau giọt buồn thiên cổ.

            Khác với âm hưởng róng riết của bài "Chiều thu" bài "Em đi" man mác một nỗi niềm thấp thỏm vò võ. Trong 4 khổ thơ thì có 3 khổ mở đầu là điệp cú: "Em đi rồi anh thấy lo" khổ 2 và những câu còn lại là giải trình nguyên nhân nỗi lo ấy: Ta có nhau thoảng thốt về nhau / Anh cứ sợ giữa dòng đời trôi nổi / Em ngập giữa hào quang trao đổi / Mai em về còn thắm ngày qua... Tâm trạng đơn phương ấy cứ dày vò đến tận câu cuối rồi buông một dấu hỏi như thể muốn chấm dứt mà không thể chấm dứt

            "Chiều thu" và "Em đi" là hai bài thơ tình khá hay trong tập "Bến thời gian" nó được kết tinh và thăng hoa từ một trái tim nồng ấm đằm thắm bao dung và khoáng đạt. Tình yêu quê hương đất nước tình yêu con người nhuần nhuyễn quyện vào nhau đã tạo nên một sắc thái nhân văn văn hoá của tập thơ Bến thời gian.

                                                                                    Hoà Bình cuối năm 2010

                                                                         

More...

Ngược thượng nguồn sông về núi biếc

By

 

Ngược thượng nguồn sông về núi biếc 



LÒ CAO NHUM



          Đọc thơ Nhan Sinh cảm nhận đầu tiên của tôi là dường như tác giả không cố ý sử dụng phương pháp sáng tạo nghệ thuật nào. Bù lại đấy là sự chân thực đáng tin cậy của tình cảm trong thơ. Điều đó đã chiếm trọn sự đồng cảm những độc giả vốn luôn thường trực thiên hướng đi tìm chiều sâu cảm xúc trong tác phẩm. Tập thơ Mùa yêu bộc lộ một tâm trạng thực tâm trạng của tác giả hoá thân là nhân vật trữ tình với những rung động đa dạng biến hoá nhưng cũng rành rõ một dòng mạch tâm tư luôn hướng về miền trong trẻo cuộc đời. Dòng mạch tâm tư ấy không dễ dàng xuôi chảy mà luôn vật vã kiếm tìm trong những khúc ngoặt ghềnh thác.

          Bao trùm lên Mùa yêu là sự kiếm tìm ấy. Ngay trong tình yêu dường như sự kiếm tìm như một cuộc đuổi bắt bóng hình triền miên. Thực và ảo nhảy nhót trước mặt nhiều khi khiến ta có cảm giác anh đã rơi vào trạng thái vô vọng: Em có thật hay chỉ là ảo giác / Dáng thiên thần lướt ngọn gió xanh /... Choàng tỉnh giấc tay ôm gối chiếc / Tường vôi in bóng hình ta (Bóng lẻ). Phải nói rằng trái tim tác giả tức là nhân vật trữ tình trong thơ khắc khoải liên hồi những nhịp đập tình yêu. Năm 1999 tác giả Nhan Sinh xuất bản tập thơ Đường tình một tập thơ ăm ắp nỗi niềm khắc khoải. Đến tập Mùa yêu này vẫn nỗi khắc khoải ấy nhưng cấp độ tâm trạng được đẩy lên cao hơn vật vã và đau đớn hơn. Dường như anh đã quá thấm thía những xoáy xiết dòng chảy tình ái nên bài thơ tình nào cũng róng riết sự kiếm tìm cũng để lại những dư vị đắng chát cũng phảng phất dìu dịu buồn: Mùa yêu / Em sang sông / Cải vàng hoe bến vắng / Khói đồng cay khoé mắt / Ngẩn ngơ chiều chậm buông / Mùa yêu / Ai lãng quên mùi cỏ mật / Tiếng nai tác / Tiếng chim gù gọi bạn / Ta tha hương / Gom nhặt mảnh tình buồn (Mùa yêu).

          Và anh đi đơn độc bươn bả lộ trình tìm kiếm không ngừng vượt qua "những ngã ba đèn tín hiệu đổi màu cái ranh giới dễ gì ta dám vượt" băng qua những thời gian ngả màu dồn dập trên mái tóc: Thu cuối mùa / Ta cuối buổi yêu đương / Cây thay lá dọc con đường hoe nắng / Cùng đơn côi những mùa đông trống vắng / Ta dại khờ tìm một nửa trong nhau (Thu cuối mùa). Cũng có lúc để giải thoát nó anh đã tìm đến Chúa: Con nguyện cầu Đức mẹ Maria / Lên thiên đàng kiếp sau con vẫn thế / Vẫn lãng du vật vờ trên cỏ / Quỳ dưới chân Nàng xin ngỏ một lời yêu (Đêm giáng sinh). Tập thơ Mùa yêu sự nối dài hiển nhiên của tập trước phản ánh một "đường tình" nhất quán dẳng dai như không có điểm kết. Nó là điểm nhấn trong cái phông nền trữ tình của tập thơ.

          Cái tình trong thơ Nhan Sinh điều đáng nói và quan trọng hơn chính là cái tình đời. Từ cảm xúc đến suy nghĩ từ mọi giác độ biểu cảm phản ánh thơ Nhan Sinh bao giờ cũng quy tụ về một điểm: Tình đời. Ngay trong những bài thơ được coi là thơ tình cũng không chỉ thuần tuý tình yêu đôi lứa không chỉ kiếm tìm hạnh phúc cho cái tôi cá nhân mà nó hàm chứa cả những suy nghiệm cuộc đời mang đến cho người đọc những ngẫm cảm lắng sâu. Bài thơ "Không đề" ở vào trường hợp như vậy. Có thể là hạnh phúc đấy nhưng khi đã lắng chìm nơi áo cơm thường nhật mái tóc đã rơi rụng hoa xuân thì ai đã dám chắc hạnh phúc có bền vững hay không: Ta nào biết giữa khổ đau và hạnh phúc / Cái ranh giới mong manh như tơ nhện giăng mành...

          Nhan Sinh tự sự đúc kết nhưng người đọc cảm thấy có mình ở đấy: Đôi khi ta cứ nghênh ngang / Vung tiền mua cái chữ sang học đòi/... Đôi khi ta cũng điên khùng / Dùng gầu tát biển để lòng thảnh thơi / Đôi khi bạn cũng như tôi / Bàn tay sấp ngửa đường đời rủi may... Những dòng tự sự này thực sự có tác dụng khái quát tâm trạng chung mặc dù nó bật ra tự nhiên trong suy cảm của tác giả.

          Trên con đường rong ruổi đi tìm chính mình "Ta đợi ta / Thoát bon chen cảnh phù hoa / Ngược thượng nguồn sông về núi biếc" tác giả đã gặp cộng đồng. Cộng đồng ấy là nguồn cội là quê cha đất tổ là những làng quê yêu dấu: Nhớ sao ổ kén nong tằm / Áo tơi bà mặc dãi dầm chợ phiên (Về thăm quê cũ). Cuộc sống làng quê đổi gió đổi nắng đi giữa làng quê hôm nay mà lòng hiu hiu ngọn gió ngày xưa. Đêm mộng du phố huyện tác giả như lạc vào cõi lạ. Mừng cho làng quê đổi mới hay xót xa những ký ức đẹp không còn hiện hữu? Một tâm trạng xốn xang cũng là một câu hỏi da diết thật khó diễn tả và không dễ có câu trả lời (Đêm Phủ Quốc Chiều sân gôn ...).

          Cộng đồng ấy là đồng loại. Cái thế giới người trong thơ Nhan Sinh đa dạng anh khắc hoạ các dạng người thật sắc nét được gom lại như một cuốn anbum ký sự (Ký sự đầu xuân). Những con người đáng thương đáng yêu những con người đáng ghét đáng bỏ tất cả phản ánh nhãn quan rành mạch của tác giả một nhà báo có trên ba chục năm tuổi nghề nhưng cũng phản ánh một trái tim dễ lay động trước những số phận bất hạnh. Đi tìm mình là anh đến với những bất trắc của đồng loại: Những xóm chài trắng khăn tang goá bụa / Những đảo hoang rùng mình đêm gió hú / Mặn chát đầu môi giọt biển đắng người ơi (Trước biển). Anh trăn trở dằn vặt một trách nhiệm trái tim: Thật lạ kỳ trái đất thuở hồng hoang / Con người hồn nhiên cùng cỏ cây muông thú / Tới đỉnh văn minh lại huỷ diệt chính mình/... Ước gì thế kỷ buồn đau / Mọi xung đột sẽ qua / Năm châu yên bình như xóm nhà ta (Tự sự trước bình minh).

          Một trái tim như thế biết sẻ chia biết cảm thông là anh đã tìm ra chính anh bản ngã. Khi nhập cuộc cùng cộng đồng (qua những bài thơ) người đọc không tìm ra những câu thơ hiu hắt buồn của anh nữa. Những dòng thơ tươi xanh tình cảm tâm hồn hiện hữu nhiều hơn trong lành và dịu mát hơn: Ơi sông Thao sóng nước cuộn hồn tôi / Mùa hoa cải rắc vàng xóm bãi / Thanh Thuỷ của riêng ai mà mặn nồng đến thế / Ngọt làn môi trong ly rượu bạn bè... Về với biển anh cũng có những khoảng lặng như vậy: Ta về tắm gió Nha Trang / Vàng tươi sắc nắng mơ màng biển xanh / Cây phong ba đứng yên lành / Tít đảo xa sóng chòng chành đưa nôi.

          Tập thơ Mùa yêu đậm đà sắc thái tình yêu tình đời. Hai trạng thái tình cảm trong một chỉnh thể thống nhất. Đó là cái tình của tác giả trong thơ luôn ngưỡng vọng khát khao nỗ lực hướng về cái đẹp cái thiện những mối quan tâm chung của con người. Thử suy ngẫm một chút về tên tập thơ: Mùa yêu nó khác hẳn với cách gọi phân theo những đặc điểm về thiên văn (bốn mùa) về diễn biến khí hậu (mùa nắng mùa mưa) về sản xuất (mùa cải mùa lúa) nó cũng không là mùa cưới mùa lễ hội vốn có một khoảng thời gian diễn ra. Mùa yêu không đợi thời vụ không chờ gặt hái nó bao trùm và đi suốt cả một đời người. Có lẽ tác giả muốn ký thác muốn chuyển tải điều đó đến với người đọc chăng?

                                                                                       Hoà Bình tháng 7 / 2010

More...

Bản sắc văn hóa và cá tính sáng tạo

By

  Bản sắc văn hoá và cá tính sáng tạo


    
     C¸c v¨n sÜ Hoµ B×nh r«m r¶ trµ ®¹o t¹i Kh«ng gian v¨n ho¸ M­­uêng (Khu b¶o tµng "sèng" vÒ v¨n ho¸ Mu­êng do ho¹ sÜ Vò §øc HiÕu x©y dùng). Tõ ph¶i sang: NguyÔn TÊn ViÖt TriÖu V¨n §åi Lª Mai Thao vµ Lß Cao Nhum.
      

Mỗi vùng đất là một tiểu vùng văn hoá trong một vùng văn hoá lớn có nghĩa là mỗi vùng đất đều có nét riêng.Văn hoá chính là kết quả cuộc giành giật sự sống của loài người từ thiên nhiên vũ trụ bao la với bản năng thuở bình minh loài người tiến lên chinh phục bằng trí tuệ qua các thời đại. Chất liệu văn học nằm trong các địa tầng văn hoá ăn - ở - mặc các dân tộc. Đã nhiều tác giả có thành công lớn thậm chí để lại cho muôn đời những tác phẩm kinh điển là nhờ nỗ lực "cắm vùng". Điều đó còn liên quan đến phong cách cá tính sáng tạo.

Các cây bút mỗi người mỗi vẻ từ phong cách bút pháp đến sở trường sở đoản dường như ai cũng có ảnh hưởng từ vùng đất vùng văn hoá mình cắm rễ. Ở miền núi hoặc sáng tác về miền núi các tác giả thường thiên về kết cấu chi tiết hình tượng để làm bật nổi ý tưởng tạo được ấn tượng độc đáo của tác phẩm. Chi tiết hình tượng ở miền núi thì mênh mông bát ngát như lá cây rừng. Anh bạn thơ của tôi ở Hà Nội nhiều lần gặp cứ xuýt xoa rằng rất thèm được ngụp lặn tìm tòi trong cái mênh mông bát ngát chi tiết hình tượng ấy. "Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm / Hun hút cồn mây súng ngửi trời..." những chi tiết hình tượng miền núi độc đáo ấy trở thành bất hủ khi qua lăng kính sáng tạo tài hoa của nhà thơ Quang Dũng. Người đọc thường dễ dàng nhận ra giọng điệu tác giả có tài nhặt nhạnh và sàng lọc chi tiết phát triển thành hình tượng văn học lạ lẫm thú vị có tài tiếp thu cách nói đẹp như lời hát cách nghĩ cách cảm mộc mạc mà sâu sắc những nỗi niềm lắng đọng và da diết những thiêng liêng trong tín ngưỡng tâm linh của đồng bào các dân tộc.

Vùng văn hoá đấy là hiện thực văn học. Văn hoá không mất đi văn hoá có cái tinh tuý thì văn học cũng không mất đi văn học cũng có thể trở thành cái tinh tuý nếu hiện thực cuộc sống được phản ánh chuyển hoá nhào nặn sáng tạo bằng thiên tài và lao động ngôn ngữ. Hoà Bình là một tỉnh đa dân tộc mỗi dân tộc sinh tồn trên nền văn hoá của mình những người làm thơ viết văn chúng ta đến với họ hiểu họ như nhà văn Tô Hoài hiểu người Mông nhà văn Mạc Phi Cầm Giang hiểu người Thái nhà văn Phượng Vũ hiểu người Mường... chỉ như vậy tác phẩm mới thực sự mang hơi thở cuộc sống miền núi Hoà Bình mới đậm đà bản sắc văn hoá các dân tộc tạo thành cá tính sáng tạo cho mình.

 

More...

Khi cơn mưa không còn là cổ tích

By

 

Khi c¬n mu­a

kh«ng cßn lµ cæ tÝch

(§äc tËp th¬ GiËn m­ua cña Hµ ThÞ Thanh H¶i NXB V¨n ho¸ d©n téc 2007)



       G
iËn mu­a lµ cuéc ®éc tho¹i víi c¸i bãng cña chÝnh m×nh. Trong ®Êy cã n¾ng vµng cã m­a ng©u cã trêi xanh cã ®Êt th¾m cã chóm chÝm ban mai cã nhµu nhÜ canh khuya... TÊt c¶ lµ sù biÕn s¾c cña t©m tr¹ng vµ bëi thÕ nã hiÓn hiÖn c¸i t«i tr÷ t×nh ®a mang ®a d¹ng nång nµn Êm dÞu nh­ mµu tÝm b»ng l¨ng kh¸t khao ch¸y ®á nh­ c¸nh ph­îng vµo h¹.

            T¸c gi¶ tËp th¬ GiËn m­a cã th¬ in b¸o tõ n¨m 15 16 tuæi. Sau ®ã nh÷ng bµi th¬ liªn tiÕp ra ®êi vµ xuÊt hiÖn trªn nhiÒu tê b¸o ë ®Þa ph­¬ng vµ Trung ­¬ng. Nh÷ng bµi th¬ Êy song hµnh cïng tuæi hoa niªn tuæi vµo ®êi cña t¸c gi¶. NÕu ®­îc phÐp hy väng xin ®­îc gäi GiËn m­a lµ "TËp mét" cña chÆng ®­êng th¬ Hµ ThÞ Thanh H¶i bëi sù më ®Çu tËp trung tÝnh gîi më t­¬ng lai cña nã. Mét giäng th¬ trong trÎo tho¾t buån v« cí tho¾t vui hån nhiªn chît gÇn ®Êy l¹i chît xa... Êy lµ nh÷ng tr¹ng huèng lµm nªn mÉu sè chung cho nh÷ng trang th¬ ë "TËp mét" nµy.

            H×nh t­îng M­a trong th¬ Hµ ThÞ Thanh H¶i cø l©m r©m nhoÌ ­ít ®eo ®¼ng c¸c trang th¬ khiÕn ng­êi ®äc kh«ng thÓ b×nh t©m l­ít qua. M­a lµ hiÖn t­îng cña thiªn nhiªn cña thêi tiÕt t­íi t¾m cho c¶nh vËt con ng­êi sù m¸t lµnh t­¬i tèt nh­ng còng cã khi g©y ra lò trµo u ¸m. M­a trong th¬ Hµ ThÞ Thanh H¶i h¼n lµ cã ®ñ c¸c tÝnh chÊt ®ã. Nh­ng còng bëi lµ m­a trong th¬ vËy nªn nã cßn lµ niÒm vui nçi buån lµ c¸i cí ®Ó t©m tr¹ng con ng­êi n­¬ng tùa.

                         §õng khãc n÷a m­a ¬i lµm nhãi lßng nhau ®Êy

                        Ai kÞp vÒ lau n­íc m¾t cho m­a

                        ...

                         Nçi niÒm g× mµ ¸o ve ­ít ®Çm r¸ch n¸t

                        HiÖp sÜ cña mïa kh«ng cÊt næi b¶n nh¹c xa.

                                                                                    Khóc m­a

            M­a khãc v× n¾ng cø bá ®i râ rµng ®©y kh«ng ph¶i thiªn nhiªn thêi tiÕt n÷a råi. Vµ ¸o ve ­ít ®Çm r¸ch n¸t kia kh«ng thÓ cÊt næi b¶n nh¹c cña m×nh râ lµ mét tiÕng nÊc nghÑn cña c¸i nhí. Nh÷ng t©m tr¹ng vui buån hên nhí... th­êng ®­îc t¸c gi¶ göi g¾m vµo m­a tùa vµo m­a lÊy c¬n m­a lµm cí ®Ó gi·i bµy: Mét chiÒu hÌ/ Nh×n c¸nh b»ng l¨ng në/ Em tung lªn trêi nh÷ng giät m­a tÇm t· tù lßng m×nh (Hoµi niÖm mét chiÒu m­a); Xa x«i em ­íc mét ®iÒu/ Göi sang bªn Êy ®Çy chiÒu m­a r¬i (Mét chiÒu m­a)...

            NÕu m­a lµ biÓu t­îng cña t©m tr¹ng th× còng cã nghÜa r»ng m­a cã ®êi sèng cña nã. §êi sèng th× mªnh m«ng v« cïng. Trong th¬ Hµ ThÞ Thanh H¶i ®êi sèng ë ®©y giíi h¹n ë tuæi hoa niªn tuæi vµo ®êi. ë tuæi hoa niªn t©m tr¹ng diÔn biÕn thÊt th­êng nh­ thêi tiÕt theo tõng nÊc tuæi. Hoµi niÖm vÒ mét thuë hån nhiªn lóc d»n vÆt nhí nh­ muèn nÝu kÐo thêi gian l¹i: Ch¼ng thÓ nµo cßn gÆp nhau ®­îc n÷a/ Ph­îng vÉn hång cho con tim th¾p löa/ Ve kh¶n cæ khãc gµo xao x¸c kh«ng gian (Cã mét thêi ®i qua) khi v« t­ hån nhiªn ®Õn quªn c¶ tuæi mÑ: L¬ ®Ônh c¶ nh÷ng ®iÒu mÑ nh¾c/ §Ó xu©n vÒ h»n tr¸n mÑ thêi gian (Mõng tuæi mÑ). Mét thuë t×nh yªu méng m¬ vµ kh¸t ch¸y nh­ng còng hµm chøa nh÷ng giËn hên tr¸ch cø bëi cã lÏ t×nh yªu ë tuæi hoa niªn ch­a ®ñ chÝn ®»m ch­a ®ñ tù tin ch¨ng: Th«i ®õng nãi n÷a t×nh yªu/ Giã b¹c t×nh thæi nh÷ng ®iÒu rÊt x­a... Bê vai gÇy d¸ng ®¬n c«i/ T×nh yªu nh­ tiÕng ®µn r¬i gi÷a chõng (Lôc b¸t gi· tõ)... Råi lµ nh÷ng m©u thuÉn trong t©m tr¹ng yªu cã ¸nh m¾t ®¾m ®uèi nh×n m×nh mµ m×nh th× n«ng næi ch¼ng nhËn ra khi xa råi míi chît xuýt xoa tiÕc nuèi. Gi¶ vê còng lµ mét m©u thuÉn trong yªu: DÉu sãng s¸nh t©m hån nô c­êi anh th©n thiÕt/ Còng ®µnh dèi lßng cho nh÷ng phót hån nhiªn... T©m tr¹ng yªu cßn gãc c¹nh kh¸c n÷a lµ sù tØnh t¸o dÉu cã mª ®¾m nång ch¸y dµo d¹t còng kÞp nhËn ra giíi h¹n cña nã: Em ng©y th¬ ®em nhãm löa tim m×nh/ §Ó bïng ch¸y nh÷ng kh¸t khao v« téi/... Em b¾t ®Çu b»ng con ®­êng phÝa tr­íc/ B»ng t×nh yªu nu«i gi÷ mét ®êi/ Cã thÓ ngµy mai sÏ kh¸c/ Khi em vÒ víi kh¸t väng ®¬n c«i...

            §êi sèng cña m­a tr¨m h×nh v¹n tr¹ng. Êy lµ c¸i thuë hoa niªn ngËp trµn mµu cæ tÝch. V¹n vËt quanh m×nh lung linh huyÒn ¶o ch©n trêi xa s¸ng hång niÒm khao kh¸t. Nh­ng khi c¬n m­a kh«ng cßn lµ cæ tÝch cuéc sèng kh«ng chØ cã th¬m h­¬ng ngät ngµo cßn cã giã cã b·o cã m­a dµi n¾ng h¹n cã va vÊp khæ ®au... Nh÷ng bµi th¬ thuë vµo ®êi cña Hµ ThÞ Thanh H¶i ph¶n ¸nh ®êi sèng Êy. Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng lóc nµy th¬ H¶i ®· c¶ quyÕt nhËp cuéc cïng ®êi sèng x· héi th¬ b¾t ®Çu cã vÊn ®Ò h¬n cã ý nghÜa h¬n víi céng ®ång chÝnh ®iÒu ®ã ®· gîi më høa hÑn nh÷ng b­íc ®i bÒn v÷ng trªn nh÷ng chÆng ®­êng th¬ tiÕp theo. M¶ng th¬ nµy tuy cßn máng nh­ng ®· xuÊt hiÖn ch÷ng ch¹c nh÷ng bµi nh­: Nh÷ng ng­êi ®µn «ng quanh t«i C¶m nghÜ quª nghÌo M¶nh vì pha lª...

            NÕu bµi th¬ M¶nh vì pha lª lµ sù kh¸m ph¸ nhËn ch©n vµ t×m lèi cho h¹nh phóc:

                        ... Cã nh÷ng ngµy em ®¾m m×nh trong ¸nh s¸ng pha lª

                        C¸i h¹nh phóc s¸ng trong mµ mong manh dÔ vì

                        Ch¼ng ph¶i nh­ c©y tre thuë x­a nèi liÒn tr¨m ®èt n÷a

                        C©u thÇn chó ba lì quªn råi

                                                            nªn m¶nh vì vÉn ngæn ngang.

                        NÕu trong cuéc ®êi ch¼ng cã sù ®æi thay

                        Ai còng biÕt n©ng niu c¶ nh÷ng ®iÒu mong manh nhÊt

                        SÏ hÕt xãt xa sÏ v¬i dÇn tiÕng nÊc...

th× ë Nh÷ng ng­êi ®µn «ng quanh t«i t¸c gi¶ ph¸c th¶o hai ch©n dung hai sù ®èi lËp trong hai nöa thÕ giíi: ®µn «ng vµ ®µn bµ ®Ó råi quy tô vÒ mét mèi chung ®ã lµ tÝnh thiÕt yÕu kh«ng thÓ xa rêi. Ng­êi ®µn «ng tÊt bËt víi c«ng danh sù nghiÖp kh«ng chØ cã thÕ cßn m¶i mª víi bao niÒm l¹c thó kh¸c:

                        Hä véi v· nhãm löa

                        Råi véi vµng ra ®i

                        L­ít trªn con ®­êng ®Çy hoa

®· cã lóc quªn ®i bãng h×nh nhá nhoi mµ gÇn gôi th©n th­¬ng nhÊt cña ®êi m×nh:

                        Ng­êi ®µn bµ

                        Nhµu n¸t víi thêi gian

                        NÆng nhäc nhÆt th¸ng n¨m

                        XÕp vµo ch¨n chiÕu...

C¸i sù "quªn" Êy cña ng­êi ®µn «ng chØ bõng thøc khi mét nöa kia chøng tá ®­îc chøc phËn cña m×nh. ý t­ëng bµi th¬ ngÉm kü thÊy cã g× ®ã nh­ triÕt lý ©m d­¬ng cã nhu cÇu tÊt yÕu cña quy luËt sinh tån ®êi sèng.

            Bµi th¬ Nh÷ng ng­êi ®µn «ng quanh t«i lµ cao trµo cña lµn sãng c¶m xóc d©ng lªn tõ nh÷ng nçi niÒm giËn hên v« cí nh÷ng tr¸ch cø vu v¬ thuë hoa niªn bëi thÕ tËp th¬ GiËn m­a cã mét nguån m¹ch t©m hån t×nh c¶m vµ suy t­ mét dßng ch¶y kh¸ tËp trung xuyªn suèt tõ c¸i "T«i" ®Õn c¸i "Ta". Víi ­u ®iÓm næi bËt nh­ vËy ng­êi ®äc cã thÓ tr©n träng vµ hy väng ë chÆng ®­êng th¬ tiÕp theo cña Hµ ThÞ Thanh H¶i.

                               Lß cao nhum

More...

CẢM VÀ NGHĨ (I)

By

 

Bµi th¬ "§îi b¹n"

mét c¸ch nãi vÒ sù hôt hÉng nh©n t×nh

                                                                                                      

lß cao nhum





§îi b¹n


Cöa cao cµng no giã léng

Nhµ réng chØ ®ãi chiÕu hoa

Con ch¸u xa nhµ ng­êi giµ mong b¹n tíi

Mét lêi hÑn m­êi mong chÝn ®îi

§á m¾t chê lôi mÊy mïa m¨ng

Chim kh¸ch m¸ch cuèi v­ên xanh

Cßi xe väng vang ®Çu nói

Ngì lµ b¹n tíi

Ng­êi ®i ng­îc xu«i nh­  suèi

§Çu n¨m lÔ héi §Òn Bê

Cßn l©u míi hÌ cßn xa míi tÕt

§ªm ng­êi giµ mong s¸ng ngµy v¾ng trÎ bi b«

Míi l¾ng tiÕng gµ tr­a nh¶y æ

§· leo lÐt löa c¬m chiÒu

Tai nh­ l¸ ®îi giã reo

M¾t m¶i dâi theo lµn m©y sím

Ngµy mét ngµy hai b¹n ®Õn

Chê mong tíi bÕn vui cöa Êm nhµ

Mïa xu©n ®Çy h­¬ng hoa.

                      ®inh ®¨ng lu­îng

            Bµi th¬ §îi b¹n cña nhµ th¬ §inh §¨ng L­îng ®¨ng b¸o V¨n nghÖ (Héi nhµ v¨n ViÖt Nam) sè 28 ngµy 11 th¸ng 7 n¨m 2009 gi·i bµy mét tr¹ng th¸i t©m lý. T©m tr¹ng nµy tõng xuÊt hiÖn trong th¬ ca cña nhiÒu Èn sÜ. Nh­ng kh¸c víi kÎ sÜ ch¸n ch­êng cuéc sèng bon chen giµnh giËt danh lîi chèn quan tr­êng t×m ®Õn bãng l¸ cuèi v­ên trót bÇu t©m sù ë ®©y lµ t©m tr¹ng cña ng­êi võa tõ n¬i cöa cao nhµ réng b×nh th¶n ung dung trë vÒ vui vÇy víi chiÕu hoa víi mïa m¨ng víi gµ tr­a nh¶y æ víi leo lÐt löa c¬m chiÒu...t­ëng nh­ viªn m·n ®Ó sèng trän kiÕp ®êi. ThÕ mµ lßng ng­êi bçng nh­ r¬i tù do vµo mét kho¶ng kh«ng gian hôt hÉng ch¬i v¬i. Cã thÓ n¬i ®« héi ån · t×nh ng­êi bÞ ch×m lÊp trong ©m thanh n¸o nhiÖt cña tèc ®é ®êi sèng mµ kh«ng cã chç chen ch©n hoÆc lµ xuÊt hiÖn nh¹t nhoµ ®Õn döng d­ng nh­ng ë n¬i lµng quª ªm ¶ khãi lam chiÒu nã l¹i hiÖn h×nh gãc c¹nh s¾c nÐt. ChÝnh lóc nµy ta míi c¶m thÊu tËn ®¸y miÒn t©m t­ cña m×nh. T×nh ng­êi t×nh b¹n gÆp dÞp trçi dËy cuån cuén da diÕt kh«n ngu«i tiÒm Èn bªn trong nhÞp b­íc khoan thai cña ng­êi võa cëi bá chiÕc ¸o c«ng chøc bã chÆt vµ nÆng nÒ. §Êy lµ chiªm nghiÖm cña nhµ th¬ vÒ cuéc ®êi vÒ nh©n t×nh thÕ th¸i.

            Nãi cho c«ng b»ng bµi th¬ §îi b¹n kh«ng cã g× míi mÎ. Ngay c¸i ý t­ëng chñ ®¹o mµ t¸c gi¶ ®Æt ra nh­ trªn còng nhiÒu thi sÜ ®Ò cËp. VËy th× ®iÒu g× ®äng l¹i trong ng­êi ®äc ë bµi th¬ nµy? §äc kü míi nhËn ra hån cèt cña nã chÝnh lµ ©m h­ëng dµn ®Òu chÇm chËm cña nhÞp th¬. T©m t­ ®­îc chuyÓn t¶i qua tõng c©u tõng cÆp c©u nhÈn nha thong dong kh«ng véi v· kh«ng cao trµo. Cã thÓ nãi lèi cÊu tróc thËt ®¾c dông phï hîp víi néi dung bµi th¬ ®Çy t©m tr¹ng. Nh­ng nÕu chØ cã thÕ bµi th¬ ch­a ®ñ Ên t­îng ch­a ®ñ th¨ng hoa. ë ®©y ®ãng gãp quan träng vµo sù thµnh c«ng cßn cã giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷ thi ca. Nhµ th¬ §inh §¨ng L­îng cã thÕ m¹nh vµ ®· nç lùc b¶o tr× chÊt giäng d©n gian d©n téc kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn cïng tri thøc b¸c häc. §iÒu nµy ®· gióp th¬ anh dÔ dµng hoµ nhËp cïng dßng ch¶y chung cña thi ca thêi ®¹i ®ång thêi còng nÝu b¸m bÒn chÆt víi gèc rÔ céi nguån. Th¬ anh phæ cËp réng r·i trong c«ng chóng yªu th¬ ®­îc ng­êi ®äc hÊp thô còng lµ bëi thÕ.

            Cïng víi chÊt giäng rÊt riªng ®ã c¸c thñ ph¸p s¸ng t¸c thi ca truyÒn thèng ®· ®­îc anh ph¸t huy vËn dông kh¸ uyÓn chuyÓn t¹o nªn dÊu Ên s¸ng t¹o ®éc ®¸o cña riªng anh. Thö t×m kiÕm c¸i "chÊt riªng" cña anh trong nh÷ng c©u th¬ sau ®©y: Nhµ réng chØ ®ãi chiÕu hoa "®ãi" chø kh«ng ph¶i lµ mét tõ nµo kh¸c; §á m¾t chê lôi mÊy mïa m¨ng c¸i th­íc ®o thêi gian b»ng "mÊy mïa m¨ng" lµ thñ ph¸p so s¸nh cña th¬ ca d©n gian nh­ng ë ®©y l¹i trë thµnh rÊt riªng kh«ng ph¶i ai còng cã sù liªn t­ëng tr«i ch¶y mét c¸ch tù nhiªn nh­ §inh §¨ng L­îng; Tai nh­ l¸ ®îi giã reo võa lµ h×nh ¶nh võa lµ lèi vÝ von dÝ dám ®äc kü thÊy cã g× ngËm ngïi xa xãt kh¬i lªn sù ®ång c¶m. Vµ cßn nhiÒu c©u th¬ chi tiÕt h×nh ¶nh kh¸c d×u dÞu ©m h­ëng d©n gian lµm m¸t lßng ng­êi th­ëng thøc.

            Nh­ vËy bµi th¬ §îi b¹n cã xuyªn suèt s©u xa cña sîi d©y ý t­ëng cã cÊu tróc chÆt chÏ cña h×nh t­îng tø th¬ cã ®iÒu thó vÞ cña thñ ph¸p sö dông ng«n ng÷ biÓu hiÖn dÔ g× ai còng t¹o ®­îc niÒm rung c¶m víi mét c¸ch nãi riªng kh«ng lÉn nh­ thÕ. 

                                                                        
Thµnh phè Hoµ B×nh mïa thu 2009

    

More...

CẢM VÀ NGHĨ (I)

By

 

Sù vËn ®éng

cña ®éi ngò th¬ Hoµ B×nh

mét n¨m qua

(Bài đọc trong đêm thơ Nguyên Tiêu 2009)


       Mét n¨m 365 ngµy th«i nh­ung còng ®ñ khÐp l¹i mét chu tr×nh sinh në vµ kÕt tô. Mäi sù vËt hiÖn tuîng thiªn nhiªn con ng­êi võa ®i qua vßng tuÇn hoµn thêi gian vµ ngay tõ h«m nay ®· b¾t ®Çu h©n hoan b­íc vµo mét mïa thai nghÐn míi. Th¬ Hoµ B×nh kh«ng n»m ngoµi quy luËt trêi ®Êt ®ã. Nh©n ngµy héi cña nh÷ng ng­êi lµm th¬ yªu th¬ chóng ta cïng nhau ®iÓm l¹i nh÷ng ho¹t ®éng s¸ng t¹o thi ca mét n¨m qua trong ph¹m vi ®Þa giíi tØnh nhµ.

       TiÕp tôc m¹ch ch¶y nh÷ng n¨m tr­íc th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 ®· cã nh÷ng b­íc ®i ®¸ng mõng võa n¸o nøc võa trÇm tÜnh võa kÕt ®äng võa t×m tßi võa ©m Ø nh÷ng vØa than ch­a ph¸t lé võa tr­ng bµy nh÷ng mïa hoa kÕt tr¸i. NÕu ch­a thÓ nãi vÒ nh÷ng g× cßn Êp ñ tiÒm tµng trong mçi t¸c gi¶ th¬ th× chóng ta cã thÓ chung vui víi mét mïa th¬ bung në mu«n s¾c mu«n h­¬ng cña Hoµ B×nh chóng ta.

       Tr­íc hÕt ®ã lµ sù në ré cña c¸c tËp th¬. Trong khu«n khæ t¸c gi¶ lµ héi viªn 7 t¸c gi¶ ®· ph¸t hµnh 7 tËp th¬ kh¸ dµy dÆn vµ ®»m chÝn cã s¾c th¸i giäng ®iÖu. Trong 7 t¸c gi¶ ®ã cã 4 t¸c gi¶ tr×nh lµng t¸c phÈm ®Çu tay. T¸c gi¶ NguyÔn Träng Quúnh vèn cÈn träng trau chuèt n©ng niu tõng c©u th¬ bµi th¬ n¨m 2008 anh míi cho xuÊt b¶n tËp th¬ Lèi hÑn do Nhµ xuÊt b¶n V¨n ho¸ d©n téc Ên hµnh ©u còng lµ "chÇm chËm tíi m×nh" mÆc dï anh ®· cã th©m niªn héi viªn cïng tuæi víi tØnh nhµ t¸i lËp h¬n n÷a tr­íc ®ã anh ®· cã nhiÒu th¬ in trªn b¸o chÝ Trung ­¬ng. T¸c gi¶ Hµ ThÞ Thanh H¶i t­¬i rßng nhuÇn nhÞ víi c¶m xóc tuæi hoa niªn ®Ó nhãm l¹i thµnh tËp GiËn m­a (Nhµ xuÊt b¶n V¨n ho¸ d©n téc). T¸c gi¶ §øc Th¾ng l¹i miªn man víi hoµi niÖm mét vïng quª mét nghÒ ­¬m trång nh÷ng mÇm xanh tri thøc cho ®Êt n­íc qua tËp §an n¾ng (Héi VHNT Hoµ B×nh xuÊt b¶n). Cßn NguyÔn Hång Nhung víi tËp th¬ Ru xanh (Héi VHNT Hoµ B×nh) ®· sím kh¼ng ®Þnh mét con ®­êng th¬ bÒn v÷ng ë phÝa tr­íc.

       Cßn l¹i lµ 3 t¸c gi¶ ®· cã tõ 2 ®Õn 4 tËp th¬ riªng ph¸t hµnh réng r·i. Lª Mai Thao cã thªm tËp VÒ nói (Nhµ xuÊt b¶n Héi nhµ v¨n) ®©y lµ sù tiÕp nèi nh÷ng nhÞp ®iÖu th¬ ®»m th¾m n÷ tÝnh tØnh t¸o t­ duy tõ tËp GiÊc m¬ kh«ng ngñ. H÷u Th«ng chuyªn cÇn víi mét m¶ng trêi riªng ®­a c¶m xóc m×nh t©m sù hån nhiªn ý nhÞ víi trÎ th¬ qua tËp Lîn con ñn Øn (Héi VHNT Hoµ B×nh) sau 2 tËp Gµ trèng choaiSao ThÇn n«ng. §¸ng chó ý lµ tËp th¬ Binh Boong (Nhµ xuÊt b¶n Lao ®éng) cña t¸c gi¶ Bïi ThÞ TuyÕt Mai võa ®­îc gi¶i th­ëng cña Héi V¨n häc-NghÖ thuËt c¸c d©n téc thiÓu sè ViÖt Nam. §©y thùc sù lµ tËp th¬ bËt tréi trªn nÒn th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 bëi phong c¸ch s¸ng t¹o ®Æc s¾c cña nã. Mét ®iÖu th¬ hiÖn ®¹i nhuÇn nhuyÔn víi giäng ca d©n gian vót lªn trªn nÒn t¶ng c¸c ®Þa tÇng v¨n ho¸ d©n téc M­êng. Cã thÓ nãi 7 tËp th¬ trªn ®· gãp phÇn quan träng vµo thµnh tùu chung cña nÒn th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 còng nh­ kh¼ng ®Þnh sù nç lùc s¸ng t¹o cña tõng t¸c gi¶ ®ang cßn bËn bÞu víi nh÷ng c«ng viÖc trªn nhiÒu lÜnh vùc ngµnh nghÒ.

       Nh÷ng bµi th¬ lÎ cña c¸c héi viªn còng tiÕp tôc bung në trªn c¸c mÆt b¸o t¹p chÝ c¶ Trung ­¬ng vµ ®Þa ph­¬ng. Trªn c¸c mÆt b¸o t¹p chÝ Trung ­¬ng ®· xuÊt hiÖn nhiÒu h¬n dµy h¬n chøng minh sù v­¬n tíi mÆt b»ng th¬ c¶ n­íc cña c¸c t¸c gi¶ Hoµ B×nh. Bïi ThÞ TuyÕt Mai §inh §¨ng L­îng cã chïm th¬ ®¨ng b¸o V¨n nghÖ Lª Va NguyÔn Hång Nhung cã th¬ in b¸o Qu©n ®éi nh©n d©n NguyÔn Träng Quúnh cã th¬ in b¸o V¨n nghÖ vµ V¨n nghÖ trÎ NguyÔn TÊn ViÖt Lß Cao Nhum cã chïm th¬ ®¨ng t¹p chÝ Nhµ v¨n t¹p chÝ Th¬ t¹p chÝ V¨n nghÖ Qu©n ®éi vµ b¸o V¨n nghÖ. Ngoµi ra c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng ë Trung ­¬ng cßn dµnh trang dµnh ch­¬ng tr×nh giíi thiÖu t¸c gi¶ t¸c phÈm th¬ c¸c t¸c gi¶ Hoµ B×nh nh­: Giíi thiÖu ch©n dung nhµ th¬ Bïi ThÞ TuyÕt Mai trªn b¸o V¨n nghÖ trß chuyÖn pháng vÊn nhµ th¬ Lß Cao Nhum vµ nhµ th¬ Bïi ThÞ TuyÕt Mai trªn ch­¬ng tr×nh v¨n nghÖ §µi tiÕng nãi ViÖt Nam b¸o V¨n nghÖ trÎ giíi thiÖu tËp th¬ GiËn m­a cña t¸c gi¶ trÎ Hµ ThÞ Thanh H¶i giíi thiÖu th¬ Lª Va trªn Vietnamnet v.v... Còng trong n¨m 2008 t¸c gi¶ NguyÔn TÊn ViÖt Lª Va NguyÔn Anh N«ng ®· ®¹t 1 gi¶i nhÊt vµ 2 gi¶i ba trong cuéc thi th¬ viÕt vÒ nh÷ng vÊn ®Ò x· héi do Bé V¨n ho¸ ThÓ thao vµ Du lÞch tæ chøc.

       C¸c t¸c gi¶ héi viªn th¬ cßn lµ nßng cèt gi÷ v÷ng chÊt l­îng cho trang th¬ b¸o V¨n nghÖ Hoµ B×nh. B¸o V¨n nghÖ cña Héi ta lµ diÔn ®µn chung cña giíi v¨n nghÖ sÜ vµ c«ng chóng yªu v¨n häc nghÖ thuËt tØnh nhµ giíi thiÖu nh÷ng bµi th¬ míi nh»m ph¸t hiÖn tµi n¨ng mÆt kh¸c phÊn ®Êu kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l­îng th«ng qua c¸c s¸ng t¸c. C¸c t¸c gi¶ th¬ lu«n cã mÆt ®¸p øng c¸c yªu cÇu ®ã gãp phÇn t¹o sù bÒn v÷ng cho chuyªn trang th¬ b¸o v¨n nghÖ cña Héi. §ã lµ t¸c gi¶ Bïi V¨n Du«i Lª Va Lª Mai Thao H÷u Th«ng §inh §¨ng L­îng NguyÔn Hång Nhung NguyÔn Träng Quúnh Ph¹m Huy §Þnh Lª Xu©n S¬n NguyÔn Kim Cóc NguyÔn TÊn ViÖt Bïi ThÞ Ng©n Hµ ThÞ Thanh H¶i TrÇn Quèc Dòng Nhan Sinh Lª Thanh Hång §øc Th¾ng TrÇn Ngäc L©m NguyÔn Chung L­¬ng NguyÔn Anh N«ng Bïi Thiªn V¨n v.v...

       Bªn c¹nh nh÷ng t¸c gi¶ th¬ héi viªn Héi VHNT Hoµ B×nh cßn cã lùc l­îng hïng hËu nh÷ng ng­êi lµm th¬ yªu th¬ nhãm lªn tËp hîp nhau l¹i trong c¸c C©u l¹c bé th­êng xuyªn gÆp gì sinh ho¹t trao ®æi phæ biÕn th¬ cña m×nh b»ng nhiÒu h×nh thøc d­íi sù b¶o trî cña nhiÒu c¬ quan tæ chøc x· héi. Ngoµi c¸c C©u l¹c bé th¬ trùc thuéc c¸c Ban chñ nhiÖm H­u trÝ Ng­êi cao tuæi Chi nh¸nh th¬ ViÖt Nam t¹i c¸c c¬ së gÇn ®©y Trung t©m V¨n ho¸ th«ng tin tØnh ®· b¶o trî cho ra ®êi C©u l¹c bé th¬ §µ Giang. B­íc ®Çu C©u l¹c bé th¬ §µ Giang ®· cã nh÷ng b­íc vËn ®éng ®¸ng mõng nh­: Giao l­u th¬ t¹i Tr­êng THCS x· M«ng Ho¸ (Kú S¬n) xuÊt b¶n tËp th¬ ®Çu tiªn cña C©u l¹c bé.

       Víi khu vùc c¸c c©u l¹c bé th¬ toµn tØnh nhiÒu t¸c gi¶ ®· cã tËp th¬ riªng xuÊt b¶n nh­ NguyÔn H÷u §¨ng §ç ViÕt TuyÓn Tèng §øc Ph¸t NguyÔn V¨n Ninh vµ hÇu hÕt c¸c thµnh viªn c¸c c©u l¹c bé ®· in chung trong nhiÒu tËp th¬ nh­: T×nh s«ng B«i Th¬ Ch¨m M¸t... MÆc dï th¬ khu vùc nµy cßn thiªn vÒ phong trµo thiªn vÒ ngîi ca Ýt chó ý trau chuèt nghÖ thuËt cÊu tø ng«n ng÷ biÓu c¶m h×nh t­îng th¬ ca nh­ng ®· ¸nh lªn nh÷ng c©u th¬ ®¸ng nhí nh÷ng bµi th¬ ®¹t tÝnh hoµn mü vÒ cÊu tróc tiªu biÓu nh­ th¬ cña NguyÔn H÷u §¨ng vµ §ç ViÕt TuyÓn.

       L­ít qua c¸c ®Þa h¹t nh­ trªn ®Ó kh¸i qu¸t vÒ sù vËn ®éng cña ®éi ngò th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 chóng ta thÊy râ th¬ Hoµ B×nh ®ang tiÕp tôc chuyÓn ®éng theo chiÒu s©u vµ chiÒu réng. Mét sè t¸c gi¶ ngµy cµng béc lé c¸ tÝnh b¶n s¾c kh¼ng ®Þnh sù ph¸t triÓn cña n¨ng lùc s¸ng t¹o nh­ Lª Va NguyÔn Kim Cóc H÷u Th«ng Lª Mai Thao ... VÒ t¸c phÈm dÉu cßn hiÕm hoi nh­ng ®· cã nh÷ng gi¶i th­ëng Quèc gia. §©y lµ c¸i m¹nh vÒ th¬ vµ ®éi ngò lµm th¬ n¨m qua. Tuy nhiªn khi ®éi ngò t¨ng thªm vÒ l­îng th× th¬ ch­a cã mÊy kh¶ quan vÒ chÊt. MÊy ®iÓm m¹nh võa nh¾c ®Õn ë trªn thùc ra nã ®· cã c¬ së tõ nhiÒu n¨m tr­íc. V× vËy nÕu nh×n nhËn tõ gãc nµy ta thÊy th¬ Hoµ B×nh n¨m 2008 lµ giÉm ch©n t¹i chç tiÕn b­íc lªn mÆt b»ng th¬ c¶ n­íc cßn rôt rÌ khiªm tèn. §ã ®©y trªn trang th¬ b¸o V¨n nghÖ Hoµ B×nh cßn ®Ó lät mét sè bµi th¬ d­íi møc trung b×nh ý t­ëng vôn vÆt hoÆc kh«ng râ thiÕu t×m tßi h×nh t­îng cÊu tø vµ kh¸i qu¸t.

       DÉu sao th× chóng ta còng ®· cã nÒn cã ®éi ngò h¬n n÷a trong mçi t¸c gi¶ chóng ta ®· tiÒm tµng n¨ng lùc s¸ng t¹o c¶m høng v« biªn vµ kh«ng nhôt chÝ dÊn th©n vµo con ®­êng s¸ng t¹o thi ca mét bé m«n nghÖ thuËt ng«n tõ ®Çy quyÕn rò vµ c¸i ®Ých lu«n lu«n ë phÝa bªn kia ghÒnh th¸c. Chóc c¸c thi h÷u v­ît th¸c thµnh c«ng.




Nhà thơ Lò Cao Nhum (trái) và nhà thơ Nguyễn Tấn Việt trong ngày hội thơ Việt Nam tại Văn Miếu Quốc Tử giám (Nguyên tiêu Kỷ sửu).

 

          

More...